مفهوم سازی فراگیری اجتماعی مرتبط با پیاده روی، تلاشی در دستیابی به شهرهای انسانی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، علوم و تحقیقات

2 گروه علوم اجتماعی دانشکده ادبیات علوم انسانی و اجتماعی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی

10.22103/JUSG.2024.2122

چکیده

توسعه ناموزون فرم شهری در سالیان اخیر سبب تشدید مخاطرات عمده‌ای از جمله کاهش قابلیت پیاده‌روی گردیده است. کاهش قابلیت پیاده‌روی نه تنها ریشه در محیط انسان‌ساخت دارد، بلکه بصورت ساختاری دلایل غیرفیزیکی و از جمله زمینه‌های اجتماعی داشته که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. از طرف دیگر، غالب برنامه‌ریزی‌های شهری برای افراد پیاده، برای استفاده تمامی گروه‌های جامعه نبوده، به‌گونه‌ای که عدم امکان بهره‌گیری از خدمات و تسهیلات شهری برای همگان، منجر به تقویت طرد اجتماعی گردیده است. این پژوهش از نظر هدف و نوع آن، از نوع تحقیقات کاربردی است. از نظر روش، پژوهش کمی و توصیفی-تحلیلی است. در این مقاله با استفاده از روش دلفی دومرحله‌ای و نظرخواهی خبرگان، ابعاد و عوامل اجتماعی مرتبط با پیاده‌روی شناسایی و پس از آن میزان اثرگذاری هر عامل بر فراگیری اجتماعی با استفاده از تحلیل‌های آماری در نرم‌افزار SPSS تعیین شده است (n=28). مطابق با آزمون فریدمن، در بعد اجتماعی پیاده‌مداری، تمایلات افراد و نگرش‌های افراد با ضرایب رتبه‌ای 7.71 و 6.74 دارای درجه اهمیت بالایی هستند. همچنین، دسترسی فراگیر، برابری و شمول و تحرک-پذیری و حضور با ضرایب رتبه‌ای 4.40 و 4.36 و 4.30 از درجه اهمیت بالایی برخوردار بوده‌اند (05/.>p). با این وصف، مفهوم فراگیری اجتماعی مرتبط با پیاده‌روی به‌عنوان مفهومی نوین در دستیابی به شهرهای انسانی معرفی شده است.نتایج تحقیق نشان می‌دهد، توجه به تمایلات و نگرش‌های افراد می‌تواند اثرات مثبتی در بهبود دسترسی فراگیر، تحرک‌پذیری، حق انتخاب، تعامل و مشارکت شهروندان و در نهایت، دستیابی به WRSI قلمداد ‌گردد. در زمینه فراگیری اجتماعی، توجه به دسترسی فراگیر و برابری و شمول در طرح‌های توسعه شهری از درجه اهمیت بالاتری برخوردار است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد، توجه به زمینه‌های اجتماعی انتخاب شیوه پیاده‌روی بتواند بواسطه تشویق تمامی گروه‌ها و افراد به حضور فعال در جامعه و تقویت مشارکت و تعاملات شهروندی، محرک فراگیری اجتماعی محسوب شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


استادی جعفری، مهدی، (1402). تحلیل جامعه‌شناختی عوامل اجتماعی موثر در انتخاب شیوه پیاده‌روی با تاکید بر
فراگیری اجتماعی
. پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته پژوهش در علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران.
استادی جعفری، مهدی؛ رفیعیان، مجتبی؛ سعیده زرآبادی، زهرا سادات. (1400). تحلیل علیت لایه­ای در واکاوی مفهوم پیاده­مداری با تاکید بر مدل PESTEL (مطالعه موردی: شهر تهران). فصلنامه ساختار و کارکرد شهری، شماره 27، 82-109.
شرقی، علی؛ ضرغامی، اسماعیل؛ کوسالاری، فرزانه؛ الفت، میلاد. (1395). سنجش وضعیت شاخص‌های جهانی شهر دوستدار ِسالمند در کلان‌شهر تهران (AFC). مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 1-22.
شیخی، حجت؛ رضایی، محمد رضا. (1396). ارزیابی کیفیت محیطی فضاهای شهری پیاده­مدار و پاسخدهی اجتماعی (نمونه موردی: خیابان فردوسی شهر ایلام). فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش و برنامه­ریزی شهری, 8(29)، 83-98.
قربانی، رسول؛ جام کسری، محمد. (1389). جنبش پیاده­گستری، رویکردی نو در احیا مراکز شهری؛ مورد مطالعه پیاده راه تربیت تبریز. مطالعات و پژوهش­های شهری منطقه­ای، 2(6)، 55-72.
محمدی، مریم؛ خلوصی، امیر حسین. (1393). تبیین شاخص­های مؤثر بر افزایش قابلیت پیاده­مداری به منظور ارتقای پایداری اجتماعی در محلات (محله چیذر). معماری و شهرسازی پایدار،1(2)، 13-27.
معینی، سید محمد مهدی، (1390). دسترسی پیاده به ا‌‌‌یستگاه‌های حمل­و­نقل عمومی. مجله علمی-ترویجی منظر، 3(15)، 62-65.
معینی، سید محمد مهدی، (1385). افزایش قابلیت پیاده­مداری، گامی به سوی شهری انسانی­تر. هنرهای زیبا، 27(27).
Christian, H. E., Bull, F. C., Middleton, N. J., Knuiman, M. W., Divitini, M. L., Hooper, P., & Giles-Corti, B. (2011). How important is the land use mix measure in understanding walking behaviour? Results from the RESIDE study. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 8(1),5 .
Church, A., Frost, M., & Sullivan, K. (2000). Transport and social exclusion in London. Transport policy, 7(3), 195-205.
Cobigo, V., Ouellette-Kuntz, H., Lysaght, R., & Martin, L. (2012). Shifting our conceptualization of social inclusion. Stigma research and action, 2-21.
de Cambra, P. J. M. (2012). Pedestrian accessibility and attractiveness indicators for walkability assessment. Thesis for the Master Degree (MSc) in Urban Studies and Territorial Management.  
De Meester, F., Van Dyck, D., De Bourdeaudhuij, I., Deforche, B., Sallis, J. F., & Cardon, G. (2012). Active living neighborhoods: is neighborhood walkability a key element for Belgian adolescents? BMC public health, 12(1),7.
de Mello  L. M. J. (2015). Walkability Assessment for the Urban Environment.
Emery, J., Crump, C., & Bors, P. (2003). Reliability and validity of two instruments designed to assess the walking and bicycling suitability of sidewalks and roads. American Journal of Health Promotion, 18(1), 38-46.
Evans, G. (2009). Accessibility, urban design and the whole journey environment. Built environment, 35 (3), 366-385.
Ewing, R., & Cervero, R. (2010). Travel and the built environment: a meta-analysis. Journal of the American planning association, 76 (3), 265-294.
Frank, L. D., & Engelke, P. O. (2001). The built environment and human activity patterns: exploring the impacts of urban form on public health. Journal of planning literature, 16 (2), 202-2018.
Frank, L. D., Sallis, J. F., Conway, T. L., Chapman, J. E., Saelens, B. E., & Bachman, W. (2006). Many pathways from land use to health: associations between neighborhood walkability and active transportation, body mass index, and air quality. Journal of the American planning association, 72 (1), 75-87.
Frank, L. D., Schmid, T. L., Sallis, J. F., Chapman, J., & Saelens, B. E. (2005). Linking objectively measured physical activity with objectively measured urban form: findings from SMARTRAQ. American journal of preventive medicine, 28 (2), 117-125.
Handy, S. (2005). Critical assessment of the literature on the relationships among transportation, land use, and physical activity. Transportation Research Board and the Institute of Medicine Committee on Physical Activity, Health, Transportation, and Land Use. Resource paper for TRB Special Report, 282.
Hanson, H. M., Ashe, M., McKay, H. A., & Winters, M. (2012). Intersection between the built and social environments and older adults’ mobility: an evidence review. National Collaborating Centre For Environmental Health.
Huxley, P., Evans, S., Madge, S., Webber, M., Burchardt, T., McDaid, D., & Knapp, M. (2012). Development of a social inclusion index to capture subjective and objective life domains (phase II): Psychometric development study. Health Technology Assessment, 16(1), 1-248 .
Lucas, K. (2012). Transport and social exclusion: Where are we now? Transport policy, 20, 105-113.
Lucas, K., Van Wee, B., & Maat, K. (2016). A method to evaluate equitable accessibility: combining ethical theories and accessibility-based approaches. Transportation, 43 (3), 473-490.
Moura, F., Cambra, P., & Gonçalves, A. B. (2017). Measuring walkability for distinct pedestrian groups with a participatory assessment method: A case study in Lisbon. Landscape and Urban Planning, 157, 282-296 .
Nosal, B. (2009). Creating walk able and transit-supportive communities in Halton. Region. Health Department of Halton University.
Ostadi Jafari, M., & Rafeeyan, M. (2023). Identifying Walkability Oriented Social Inclusion Constituent Measurement Factors and Dimensions. The 19th International Conference on Traffic & Transportation Engineering, 6 – 7 March, Tehran, Iran.
Silver, H. (2015). The contexts of social inclusion. Browser Download This Paper.
Taleai, M., & Amiri, E. T. (2017). Spatial multi-criteria and multi-scale evaluation of walkability potential at street segment level: A case study of tehran. Sustainable Cities and Society, 31, 37-50 .