ارزیابی آسایش حرارتی فضای باز همگانی با تأکید بر تقویت مناسبات اجتماعی در محله های شهری(مطالعه موردی: کوی قدس، زاهدان)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای)

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه سیستان و بلوچستان زاهدان ایران

2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

10.22103/JUSG.2021.2043

چکیده

تبیین موضوع: فضاهای باز همگانی در محلات مسکونی شهرها، یکی از بسترهای شکل‌گیری تعاملات اجتماعی می باشد. از این رو، مشخصه‌های اقلیمی و هندسی فضای‌های باز شهری می بایست همسو و شکل‌گیری روابط اجتماعی در محلات شهری را تسهیل نمایند. این مقوله، به ویژه در محیط‌های گرم و خشک اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. هدف این مقاله، بررسی آسایش حرارتی فضای باز شهری و مؤلفه‌های تأثیرگذار بر آن در شکل‌گیری مناسبات اجتماعی در محله قدیمی قدس(کوی قدس) در شهر زاهدان است.
روش: مقاله حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش تجربی- همبستگی می‌باشد. برای سنجش آسایش حرارتی فضای باز از شاخص‌های دمای معادل فیزیولوژیک و متوسط آراء پیش‌بینی‌ شده بر پایه مدل ریمن و شاخص اقلیم حرارتی جهانی بر پایه مدل بیوکلیما استفاده شده است. سپس، یک مدل ریاضی جدید بر‌اساس همبستگی متغیرهای محیطی و واکنش‌های شخصی در محیط نرم‌افزار متلب توسعه داده شده است. مطالعات میدانی شامل اندازه‌گیری پارامترهای هواشناسی، سنجش ادراک شهروندان و بررسی هندسه فضای باز شهری، بخش تکمیلی این پژوهش را شامل می‌گردد.
یافته‎ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که محدوده زمانی آسایش حرارتی فضای باز شهری در محله کوی قدی زاهدان در ساعات بعدظهر در فصل تابستان به فراوانی موجود است. میکرواقلیم عصرگاهی محله تابعی از کالبد آن بوده و پتانسیل بالقوه شکل-گیری زمینه‌های تعاملات اجتماعی را دارا می باشد. مدل ریاضی پیشنهادی برآورد آسایش حرارتی در محیط‌های گرم و خشک برمبنای همبستگی متغیرهای محیطی و احساس‌های واقعی افراد به خوبی قادر به بیان احساس‌های حرارتی واقعی از آسایش در فضای باز می‌باشد.
نتایج: بنابراین جهت انجام اقدامات لازم به منظور توسعه و ترویج تعاملات اجتماعی محله‌ می‌بایست، زیرساخت‌های فیزیکی همانند مبلمان فضای باز توسعه و نهادهای اجتماعی محله‌ تقویت گردد. نتایج این اقدامات می‌تواند از آسیب‌های اجتماعی شهر بکاهد.

کلیدواژه‌ها