تأثیر اپلیکیشن‌های مکان‌مبنا بر مشارکت اجتماعی شهروندان در فعالیت‌های شهری و اجتماعی (مطالعه موردی: شهر مرودشت)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

2 دانشیار بخش جغرافیا،دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

10.22103/JUSG.2027.2198

چکیده

مقدمه: اپلیکیشن‌های مکان‌مبنا به‌عنوان بستری نوین برای بازتعریف تعاملات مدنی و تقویت تعلق به مکان، نقش فزاینده‌ای در ارتقای مشارکت اجتماعی شهروندان ایفا می‌کنند. با این حال، در شهرهای تاریخی و در حال توسعه، پتانسیل این فناوری‌ها اغلب به دلیل شکاف دیجیتال و استفاده ابزاری، به‌طور کامل شکوفا نشده است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین کارکردهای اپلیکیشن‌های مکان‌مبنا (اشتراک‌گذاری اطلاعات، تعاملات، کشف و توصیه مکان‌ها، شبکه‌سازی محلی) و مؤلفه‌های مشارکت اجتماعی (آگاهی، تعامل، همبستگی و اقدام جمعی) در شهر مرودشت انجام شده است.
داده و روش: روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها از طریق پرسشنامه لیکرتی از ۳۸۴ شهروند بالای ۱۵ سال شهر مرودشت جمع‌آوری شد. با تأیید غیرنرمال بودن داده‌ها (p<0.001)، از ضریب همبستگی اسپیرمن، آزمون تی تک‌نمونه‌ای، تی مستقل و تحلیل واریانس یک‌طرفه استفاده شد.
یافته‌ها: قوی‌ترین همبستگی مربوط به بُعد «کشف و توصیه مکان‌ها» با «تعامل و شبکه‌سازی» (ρ=0.850, p<0.001) و «آگاهی محلی» (ρ=0.823) بود. در مقابل، «شبکه‌سازی محلی» ضعیف‌ترین ارتباط را نشان داد (ρ=0.462). میانگین تمامی ابعاد بالاتر از نقطه خنثی (۳) بود (p<0.001). آزمون‌های مقایسه‌ای نشان داد که تفاوت معناداری بین دو جنس و گروه‌های تحصیلی مختلف وجود ندارد (p>0.05). با این حال، ۸۵٪ شهروندان در سطح متوسط یا پایین سواد دیجیتال قرار دارند.
نتیجه‌گیری: ارتقای مشارکت اجتماعی در مرودشت وابسته به گذار از «استفاده ابزاری» (مسیریابی) به «استفاده مدنی» (گزارش‌دهی، اقدام جمعی) است. برنامه‌ریزی‌های شهری باید با تمرکز بر تقویت سواد دیجیتال، طراحی ماژول‌های مشارکتی و تضمین پاسخگویی نهادی، بستر تبدیل تعاملات دیجیتال به همبستگی اجتماعی پایدار را فراهم سازند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 فروردین 1406
  • تاریخ دریافت: 23 فروردین 1405
  • تاریخ بازنگری: 30 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش: 10 مرداد 1405