توانمندسازی زنان شاغل در کسب وکارهای گردشگری شهر کرمان با رویکرد عبور از کنش پذیری به کنش گری

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای)

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده گردشگری، مجتمع آموزش عالی بم، کرمان، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت گردشگری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، ساری، ایران.

10.22103/JUSG.2026.2193

چکیده

مقدمه: این پژوهش باهدف تبیین فرایند برساخت هویت شغلی، استراتژی‌های مقابله‌ای و ابعاد پایداری توانمندسازی در میان زنان شاغل در کسب‌وکارهای گردشگری شهر کرمان انجام شده است تا شکاف میان گفتمان رسمی توانمندسازی و واقعیت‌های میدانی را نشان دهد.
داده و روش: پژوهش با رویکرد کیفی و روش مردم‌نگاری انجام شده است. داده‌ها از طریق ۲۰ مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختاریافته با زنان فعال در کسب‌وکارهای گردشگری شهر کرمان، نمونه‌گیری هدفمند و حداکثر تنوع تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری و با تکنیک شبکه‌های مفهومی اتراید – استرلینگ تحلیل شدند. روایی و اعتبار داده‌ها نیز از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، سه‌سویه‌سازی و بررسی همتایان تأمین گردید.
یافته‌ها: چالش‌های ساختاری و فرهنگی، استراتژی‌های مقابله‌ای و ابعاد توانمندسازی پایدار سه مضمون فراگیر به‌دست‌آمده هستند. چالش‌ها عمدتاً در قالب هنجارهای مردسالارانه، ناپایداری اقتصادی پساکرونایی و محدودیت‌های نهادی بروزیافته و دامنه کنشگری فردی و جمعی زنان را محدود می‌سازد. این در حالی است که زنان با بازتعریف هویت شغلی (گذار از زن خانه‌دار به کارآفرین گردشگری)، شبکه‌سازی غیررسمی و بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال، استراتژی‌های خلاقانه‌ای برای حفظ و گسترش نقش خود در زنجیره گردشگری به کار می‌گیرند. برآیند این فرایندها شکل‌گیری سه بعد توانمندسازی اقتصادی، روانی و اجتماعی است. بعد سیاسی توانمندسازی به دلیل خلأهای نهادی همچنان ضعیف و در حاشیه باقی‌مانده است.
نتیجه‌گیری: زنان شاغل در کسب‌وکارهای گردشگری شهر کرمان از موقعیت «کنش‌پذیر» به «کنش‌گر» حرکت کرده و الگوی «توانمندسازی مشروط» را شکل داده‌اند. الگویی که تحقق توانمندسازی پایدار در آن مستلزم اصلاح رویه‌های نهادی، دسترسی بیشتر به منابع مالی و تقویت حضور رسمی زنان در فرایندهای تصمیم‌گیری گردشگری است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 مهر 1405
  • تاریخ دریافت: 29 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 20 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش: 20 اردیبهشت 1405