1
استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2
دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
10.22103/JUSG.2026.2192
چکیده
مقدمه: این پژوهش با هدف تبیین الگوی بهینه زیستپذیری مهاجران افغانستانی در مشهد انجام شد. زیستپذیری به شرایطی اشاره دارد که یک محیط را برای زندگی مناسب میسازد. این مفهوم در جوامع مختلف متفاوت است و برای مهاجران خارجی، بهویژه با پیشینههای فرهنگی و جغرافیایی متفاوت، چالشبرانگیزتر است. داده و روش: روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) بود. در بخش کیفی، دادهها از 24 خبره با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و مصاحبه جمعآوری شد. روایی ابزار با شاخص CVR و پایایی با ضریب کاپای کوهن تأیید گردید. در بخش کمی، 384 پرسشنامه از مهاجران افغانستانی در مشهد تکمیل شد که روایی سازه و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (0.85) سنجیده شد. یافتهها: یافتهها نشان داد زیستپذیری مهاجران در قالب الگویی با مؤلفههای کلیدی زیر تعریف میشود: کیفیت محیط زیست، حملونقل عمومی، مسکن مناسب، زیرساختهای شهری، ایمنی و امنیت، خدمات بهداشتی و درمانی، آموزش و پرورش، فرصتهای شغلی و اقتصادی، حمایت اجتماعی و مشارکت عمومی، فرهنگ و تفریحات، و هویت و حس تعلق به مکان. برای بهبود زیستپذیری مهاجران، ارتقای زیرساختها، ارائه خدمات حمایتی، و تقویت حس تعلق مکانی ضروری است. نتیجهگیری: مهاجران افغانستانی علیرغم توجه جدی مسئولین در ابعادی از زیست پذیری نیاز به توجه بیشتری دارند. این مهم با خودیاری و توانمند سازی آنها امکان پذیر است. از جنبههای نوآورانه این تحقیق، ارائه الگوی جامع برای ارزیابی زیستپذیری مهاجران و کاربرد آن در سیاستگذاریهای شهری است. این پژوهش میتواند به برنامهریزی بهتر برای اسکان و ادغام مهاجران در شهرها کمک کند.
)