بررسی عوامل محیطی-کالبدی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی زنان (مطالعۀ موردی: مناطق حاشیه‌نشین اردبیل)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای)

نویسنده

استادیار و عضو هیئت‌علمی گروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی

10.22103/JUSG.2026.2190

چکیده

مقدمه: مناطق حاشیه‌نشین اردبیل با بی‌نظمی کالبدی، زوال نظارت‌های اجتماعی و سرمایه اجتماعی، ناکافی بودن زیرساخت‌ها و ناپایداری سکونتی مواجه‌اند که امنیت زنان را تهدید می‌کند. بر این اساس هدف اصلی تحقیق مطالعه عوامل محیطی-کالبدی بر احساس امنیت اجتماعی زنان به روش پیمایش و نظرسنجی است.
داده و روش: روش پژوهش از نوع کاربردی، با رویکرد کمّی و روش توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری شامل تمامی زنان ۱۸ سال به بالای ساکن مناطق حاشیه‌نشین شهر اردبیل در سال ۱۴۰۴ هست که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه ۳۸۴ نفر تعیین و به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای توزیع شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌های همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندمتغیره تحلیل و درنهایت روایی و پایایی ابزار پژوهش به ترتیب با شاخص‌های CVR/CVI و آلفای کرونباخ (۰.۸۹) تأیید شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که تجربیات منفی گذشته (بتا=341/0-)؛ تعلق محیطی(بتا=302/0)؛ نظارت‌های محلی(بتا=224/0)؛ سرمایه اجتماعی محیطی(بتا=198/0)؛ بی‌نظمی مدنی-محیطی(بتا=185/0-)؛ و ناپایداری سکونتی (بتا=157/0-) بر احساس امنیت اجتماعی زنان مناطق حاشیه‌نشین اردبیل تأثیر معنی‌داری داشته و درمجموع متغیرهای مستقل فوق طبق مدل رگرسیون ۴۷ درصد از واریانس امنیت اجتماعی را تبیین و پیش‌بینی نموده‌اند.
نتیجه‌گیری: وجود "چشم‌های خیابان" و شبکه‌های سرمایه اجتماعی محلی، حس امنیت را تقویت می‌کند، درحالی‌که بی‌نظمی ظاهری و تحرک بالای جمعیت، آن را تضعیف می‌نماید.امنیت زنان حاصلی از تعامل پیچیده عوامل کالبدی-محیطی است. سیاست‌های مؤثر باید هم‌زمان بر تقویت تعلق محیطی، کاهش بی‌نظمی ظاهری، تثبیت سکونت و بازسازی سرمایه اجتماعی-مدنی متمرکز باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 مهر 1405
  • تاریخ دریافت: 30 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری: 24 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 03 اسفند 1404