تحلیل توزیع فضایی آینده فقر شهری تبریز با شناسایی عوامل کلیدی پیشران

مقدمه: فقر شهری به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های سیستم‌های شهری معاصر، به‌ویژه در کلان‌شهرهای درحال‌توسعۀ ایران، نیازمند تحلیل آینده‌نگر و راهبردی است. این پژوهش باهدف ارزیابی آینده فقر شهری در تبریز بر اساس تحلیل عوامل کلیدی و روندهای ساختاری انجام‌شده است.
داده و روش: این تحقیق ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش گردآوری داده‌ها، توصیفی-تحلیلی است. چارچوب پژوهش، آینده‌پژوهی و تحلیل عوامل کلیدی است. داده‌های موردنیاز از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی پرسشنامه با روش دلفی گردآوری شد. جامعۀ آماری متشکل از 30 نفر از صاحب‌نظران و متخصصان حوزۀ برنامه‌ریزی شهری، اقتصاد شهری و علوم اجتماعی بودند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و شناسایی عوامل کلیدی از نرم‌افزار میک مک استفاده شد.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌ها تحلیل‌ها منجر به شناسایی 35 عامل کلیدی تأثیرگذار بر آیندۀ فقر شهری در تبریز شد. عوامل نهادی حاکمیتی با عدد 401 تأثیر بیشتری بر توزیع فضایی آینده فقر شهری در تبریز دارد. در مقابل، عوامل زیست‌محیطی با عدد 238 کمترین تأثیرگذاری را نشان می‌دهد. همچنین عوامل کالبدی فضایی با عدد 377 بیشترین میزان تأثیرپذیری را تجربه کرده است. یافته‌ها بیانگر آن است که آیندۀ فقر شهری در تبریز بیش از هر چیز درگرو سیاست‌ها و تصمیم‌های نهادی است و بدون عزم جدی برای بهبود حکمروایی و توزیع عادلانۀ منابع، شهر در معرض تعمیق نابرابری‌های فضایی قرار خواهد گرفت.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که کاهش فقر شهری در تبریز مستلزم اصلاح ساختارهای نهادی، ارتقای حکمروایی شهری، تقویت عدالت فضایی در توزیع خدمات و فرصت‌ها و افزایش تاب‌آوری اجتماعی در محلات کم برخوردار است. برنامه‌ریزی راهبردی مبتنی بر آینده‌نگری می‌تواند با شناسایی نقاط مداخله مؤثر، از گسترش فقر شهری جلوگیری کرده و زمینه‌ساز توسعه پایدار شهری در تبریز شود.