1
گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2
گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3
گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22103/jusg.2026.2185
چکیده
مقدمه: رشد سریع شهرنشینی و افزایش سکونتگاههای غیررسمی، چالشهایی نظیر کمبود زیرساختها، بیکاری و آسیبپذیری اجتماعی را در شهرهای در حال توسعه از جمله کرمان به دنبال داشته است. این پژوهش با رویکرد آیندهپژوهی، به ارزیابی وضعیت موجود و سناریوهای احتمالی زیستپذیری سکونتگاههای غیررسمی این شهر پرداخته است داده و روش: روش تحقیق توصیفی – تحلیلی است که با مطالعه منابع و اسناد مرتبط و همچنین استفاده از نظر کارشناسان و متخصصان عوامل و متغیرهای زیستپذیری سکونتگاه غیررسمی شناسایی شدند. با استفاده از روش تحلیل MICMAC و نرمافزار Scenario Wizard، از بین 20 عامل، چهار پیشران کلیدی؛ توسعه زیرساختها، مدیریت یکپارچه، مشارکت بخش خصوصی و مدیریت بازیافت شناسایی و با استفاده از این عوامل کلیدی، چهار سناریوی خوشبینانه، محتمل خوشبینانه، محتمل بدبینانه و بدبینانه تدوین گردید. یافتهها: یافتهها نشان میدهد که این مناطق با چالشهای متعددی در ابعاد کالبدی، اقتصادی، اجتماعی، زیستمحیطی و نهادی روبرو هستند و سیاستهای تشویقی و محدودکننده طرح جامع میتوانند به تحقق شهر پایدار و هویتمند کمک کنند. نتیجهگیری: این مطالعه چارچوب نظری آیندهپژوهی را در زمینه سکونتگاههای غیررسمی غنی کرده و نقشه راهی عملی برای سیاستگذاری شهری ارائه میدهد، هرچند محدودیتهایی مانند تمرکز جغرافیایی و نیاز به تحقیقات طولی را برجسته میسازد. کلیدواژهها: آیندهنگاری، شناسایی سناریو، زیستپذیری، سکونتگاه غیررسمی، کرمان.