بررسی احساس امنیت زنان در فضاهای شهری (مطالعه موردی: محلات منطقۀ چهار شهر کرمان)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای)

نویسنده

دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

10.22103/jusg.2026.2170

چکیده

مقدمه: امنیت یکی از نیازهای اساسی و اولیه انسانی به شمار می­رود، به­گونه ای که نبود یا فقدان امنیت علاوه بر اینکه هزینه­های مادی و معنوی فراوانی بر جوامع تحمیل می­کند موجبات احساس ناامنی را در بین اقشار مختلف جامعه فراهم می­آورد. در این میان ایجاد امنیت برای زنان که به عنوان سرمایه­های اجتماعی  جوامع محسوب می­شوند باعث رسیدن به توسعه و پیشرفت همه جانبه می­شود. از این رو هدف از تحقیق حاضر، بررسی احساس امنیت زنان در بین محلات منتخب منطقه 4 شهر کرمان می­باشد.
داده و روش: نوع تحقیق به صورت توصیفی- تحلیلی است و در تجزیه و تحلیل اطلاعات از مدل  WASPAS استفاده شده است که یک تکنیک جدید با کارایی و اثربخشی بالا در فرایند تصمیم­گیری می­باشد. در این مدل هر چه مقدار                      بیشتر باشد رتبه بالاتری را به خود اختصاص می­دهد.
یافته‌ها: محلۀ سرآسیاب با کمترین احساس امنیت برای زنان، در رتبه اول و محله‌های سرباز و توکل‌آباد به ترتیب در جایگاه‌های دوم و سوم قرار گرفته‌اند. محله سرآسیاب با مقادیر λ=0.769 و Qi=0.77 رتبه اول، محله سرباز با λ=0.997 و Qi=0.695 رتبه دوم و محله توکل‌آباد با λ=0.846 و Qi=0.416 رتبه سوم را از نظر ناامنی برای زنان به خود اختصاص داده‌اند. مشکلاتی چون مهاجرت گسترده، بافت فرسوده و روشنایی نامناسب و...، این محلات را به مکان‌هایی ناامن برای زنان تبدیل کرده است.
نتیجه‌گیری: محلۀ سرآسیاب از نظر احساس امنیت زنان شرایط پایین­تری را دارا بوده و محله توکل­آباد از نظر احساس امنیت برای زنان شرایط بهتری نسبت به دو محله دیگر دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی، حبیب. عربی، علی. حکیمی­ نیا، بهزاد. (1392). بررسی رابطه مصرف رسانه­ای و ترس از جرم (مورد مطالعه: شهر کرج)، مطالعات جامعه­شناختی شهری، سال 3، شماره 7، صفحات 23-1.
افشانی، علی،1391،  مطالعه تطبیقی میزان احساس امنیت اجتماعی زنان و مردان شهر یزد، زن در توسعه و سیاست. 10 (3) 162-145
 بمانیان، محمدرضا. رفیعیان، مجتبی. ضابطیان، الهام. (1388). سنجش عوامل مؤثر بر ارتقای امنیت زنان در محیط های شهری در محدوده پیرامون پارک شهر تهران، پژوهش زنان. دوره  7، شماره 3، صفحات 67-49.
بیات، بهرام، (1388)، جامعه­شناسی احساس امنیت، تهران، انتشارات امیرکبیر.
پور عزت، علی اصغر. باغستانی، حوریه. نجاتی، نجاتی. (1382)، الگوی منطقی منشور حقوق شهروندی بر پایه بررسی اسناد موجود، فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال هفتم، شماره 26 ، صفحات 160-131.
پورطاهری، مهدی، سجاسی قیداری، حمداله. ، صادقلو، طاهره. (1389)، سنجش و اولویت­بندی پایداری اجتماعی در مناطق روستایی با استفاده از تکنیک رتبه­بندی براساس تشابه به حل ایده­آل فازی (مطالعه موردی: دهستان حومه بخش مرکزی شهرستان خدابنده)، فصلنامه پژوهش­های روستایی، شماره 1، صفحات 31-1.
رسولی، الهام،1400، رابطه سرمایه فرهنگی و احساس امنیت جوانان، ماهنامه آفاق علوم انسانی،5(49).74-57
سازمان برنامه و بودجه استان کرمان، (1396) ، سرشماری نفوس و مسکن 1395 ، انتشارات برنامه و بودجه استان کرمان.
ساعی، علی( 1393). تحلیل حامعه شناختی احساس امنیت میان شهروندان اراک، فصلنامه برنامه ریزی رفاه و توسعه فرهنگی، 20، 67-43
طالبی، امیرمهدی. 1375، مروری برمفاهیم اساسی شهروندی، تهران، انتشارات امیرکبیر.
علیخواه فردین. نجیبی­ربیعی، مریم. (1386)، زنان و ترس از جرم در فضاهای شهری، فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 6، شماره 22، صفحات 131-109.
فلاحتی، لیلا. 1394، ساختار فضایی شهر و احساس امنیت در بین زنان (مطالعه موردی: ورودی مترو تجریش و پایانه جنوب تهران)، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، شماره 20، صفحات 73-61.
گلی، علی. زادولی­خواجه، شاهرخ. زادولی، فاطمه. (1392)، ارزیابی نگرش جنسیتی در طراحی فضاهای شهری )مطالعه موردی: پارک بانوان شمس تبریز، زن در توسعه سیاست (پژوهش زنان)، دوره 11، شماره 2، صفحات 188-171.
لطفی، صدیقه. بردی، رحیم. مرادنژاد، آنا. ساسانی­پور، محمد. (1393). بررسی امنیت در فضاهای عمومی (مطالعه موردی: کلانشهر شیراز)، مجله پژوهش و برنامه­ریزی شهری، دوره 5، شماره 19، صفحات 56-39.
مبارکی، امید؛ سلطان زاده، رحیمه(1398). بررسی و سنجش میزان احساس امنیت اجتماعی زنان در فضاهای شهری( مطالعه موردی: شهر اهر) نشریه شهر ایمن. 2(8)، 13-1
مدیری، آتوسا. (1385)، جرم، خشونت و احساس امنیت در فضاهای عمومی شهر »، فصلنامه علمی و پژوهشی رفاه اجتماعی، سال ششم، شماره 22 ، صفحات 28-11.
مؤیدی، محمد. علی­نژاد، منوچهر،. نوایی، حسین. (1392)، بررسی نقش مؤلفه­های منظر شهری در ارتقای سطح احساس امنیت در فضاهای عمومی شهری (نمونه مورد مطالعه، محله اوین تهران)، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 35، صفحات 191-159.
هزارجریبی، جعفر، 1395، احساس امنیت اجتماعی و رابطه آن با رضایت از زندگی دانشجویان پیام نور استان کرمانشاه، فصلنامه برنامه ریزی رفاه و توسعه فرهنگی 7(27)، 144-117
Rosewarne, L. (2005, January). The men's gallery: Outdoor advertising and public space: Gender, fear, and feminism. In Women's Studies International Forum (Vol. 28, No. 1, pp. 67-78). Pergamon.
Bowser, G. C. (2009). The Role of Emergency Manager Perception and City Size in Disaster Planning: A Collective Case Study (Doctoral dissertation, Kent State University).
Cambridge Dictionary(2021). Meaning of security in english
Dias Lay, M.C, Reis, A, Dreux, V, Becker, D,. (2007), Urban security and spatial behavior, syntactic and  perceptual analysis of the central area of Porto Alegre. 6th international Space Syntax Symposium. Istanbul, PP 1-10.
Foster, S., Knuiman, M., Villanueva, K., Wood, L., Christian, H., & Giles-Corti, B. (2014). Does walkable neighbourhood design influence the association between objective crime and walking?. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 11(1), 100.
Karimi, F(2024), Examing the Physical Role of the enviorenment in The Social Security of Women in the Urban Public Space under study: varamin City Parks.7(3):69
Lubuva, J., & Mtani, A. (2004). Urban Space and Security: A Case of the Dar es Salaam. Safety Audits for Women, Dares Salaam, Tanzania, PP 13-17.
Martin V. (2006) Women and safety ,Violence Against Women, Vol. 34.
Mehta, V(2024),Suburban Comouflag in Urban neighborhoods: New building typologis an their impact on Social Life of Residential Streets. Urban Design
Miller, D. W. & M. K. Starr, (1996), Executive Decisions and Operations Research, Englewood Cliffs: Prentice-Hall.
Mircea, G(2016). The importance of internet of things security for smart cities. Smart cities technologies, ivan nunes da silva
Navarrete,H.(2023), Planning for Fear of Crime reduction: Assesing the enpact of Public space of regeneration on safety perception in deprived neighborhoods, Landscape and urban planning, 237:104809
Salehi, Z(2022), the Investigating Enviorentmal Factors affecting Women Sense of Security in Quarterly Journal of Women and Society.12(47):205-222
Šaparauskas, J., Kazimieras Zavadskas, E., & Turskis, Z. (2011). Selection of facade's alternatives of commercial and public buildings based on multiple criteria. International Journal of Strategic Property Management, 15(2), PP 189-203
Tiesdell, S & Oc, T. (1999). The fortress, the panoptic, the regulatory and the animated: Planning and urban design approaches to safer city centres. Landscape Research, 24(3), PP 265-286.
Zavadskas, E. K., Turskis, Z., Antucheviciene, J., & Zakarevicius, A. (2012). Optimization of weighted aggregated sum product assessment. Elektronika ir elektrotechnika, 122(6), PP 3-6.