مدل‌سازی پویایی‌های علی تاب‌آوری اجتماعی و تأثیر آن بر ارتقای سلامت شهری در مقابله با پاندمی کووید-19 (مطالعۀ موردی: شهر زنجان)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 استاد تمام گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

10.22103/jusg.2026.2182

چکیده

مقدمه: پاندمی کووید-19 به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بحران‌های زیستی قرن اخیر، آثار گسترده‌ای بر ساختارهای اجتماعی و سلامت شهری گذاشت. تاب‌آوری اجتماعی به‌عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در مواجهه با بحران‌ها، نقشی بنیادین در حفظ انسجام و سلامت جوامع ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف مدل‌سازی پویایی‌های علی تاب‌آوری اجتماعی و بررسی تأثیر آن بر ارتقای سلامت شهری در شهر زنجان انجام شده است.
داده و روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با رویکردی ترکیبی (کیفی-کمّی) انجام شده است. در بخش کیفی، مؤلفه‌های مؤثر بر تاب‌آوری اجتماعی با بهره‌گیری از نظرات خبرگان و منابع نظری استخراج گردید. در بخش کمّی، با استفاده از داده‌های میدانی و تحلیل معادلات ساختاری (PLS) و مدل‌سازی پویایی سیستم‌ها، روابط میان متغیرها مورد بررسی قرار گرفت.جامعه آماری تحقیق متخصصان و خبرگان است و نمونه‌گیری به روش هدفمند از 20 متخصص صورت گرفت.
یافته‌ها: نتایج نشان داد تاب‌آوری اجتماعی با ضریب تأثیر 0.894 اثر مثبت و معناداری بر سلامت شهری دارد. مؤلفه‌های «دانش، مهارت و آگاهی اجتماعی»، «حمایت اجتماعی»، «انسجام اجتماعی» و «دسترسی به خدمات» از جمله عوامل کلیدی مؤثر بودند. مدل پویایی سیستم نیز نشان داد که افزایش تاب‌آوری اجتماعی موجب کاهش فقر، مرگ‌ومیر و شیوع بیماری و درنتیجه ارتقاء سلامت شهری می‌شود.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که تاب‌آوری اجتماعی نقش اساسی در مدیریت بهینه بحران‌ها و ارتقای سلامت شهری دارد. بنابراین، تقویت این مؤلفه از طریق مشارکت شهروندی، آموزش عمومی، حمایت اجتماعی و سیاست‌گذاری هوشمندانه، باید در اولویت برنامه‌ریزان و مدیران شهری قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات