ارزیابی و تحلیل مؤلفه های سرمایۀ اجتماعی و نقش آن در تأمین امنیت (مطالعۀ موردی: شهر بم)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (بنیادی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران

10.22103/jusg.2026.2177

چکیده

مقدمه: سرمایه اجتماعی به عنوان مجموعه‌ای از روابط و هنجارهای اجتماعی که اعتماد، انسجام، مشارکت و آگاهی اجتماعی را شامل می‌شود، نقش کلیدی در تأمین امنیت جوامع ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی و تأمین امنیت در شهر بم انجام شده است.
داده و روش: روش تحقیق به کار رفته در این مطالعه، توصیفی-تحلیلی و داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ای مبتنی بر مقیاس پنج درجه‌ای لیکرت جمع‌آوری شده‌اند. نمونه آماری شامل 384 نفر از شهروندان بالای 15 سال شهر بم بوده که به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای انتخاب شده‌اند. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و اجرای آزمون‌های آماری T-Test و رگرسیون چندمتغیره انجام شده است.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهند که ضریب همبستگی چندگانه برای متغیر تأمین امنیت برابر با 0.23 است که بیانگر ارتباط معنادار بین مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی (اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی و آگاهی اجتماعی) و تأمین امنیت است. نتایج آزمون‌های آماری نیز نشان می‌دهند که مشارکت اجتماعی و اعتماد اجتماعی بیشترین تأثیر را بر امنیت داشته‌اند، در حالی که آگاهی اجتماعی و انسجام اجتماعی نیز به طور معناداری با امنیت مرتبط هستند. با این حال، برخی شاخص‌ها مانند اعتماد به وعده‌های مسئولین و مشارکت در حفظ و سالم‌سازی محله نیاز به بهبود دارند.
نتیجه‌گیری: تقویت مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی می‌تواند به عنوان یک استراتژی کلیدی در سیاست‌گذاری‌های تأمین امنیت در شهر بم مورد توجه قرار گیرد. بهبود اعتماد عمومی، افزایش مشارکت اجتماعی و ارتقای آگاهی اجتماعی از جمله راهکارهایی هستند که می‌توانند به ایجاد جامعه‌ای امن و پایدار کمک کنند.

کلیدواژه‌ها