بررسی تأثیر درآمدهای نفتی بر افزایش حاشیه‌نشینی در اطراف تهران (مطالعه موردی: مناطق حاشیه‌ای مرتضی‌گرد و قیام‌دشت)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جامعه شناسی اقتصاد و توسعه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران،

2 استادیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

10.22103/jusg.2026.2174

چکیده

مقدمه: این تحقیق به بررسی تأثیر درآمدهای نفتی بر قیمت مسکن و درآمدهای بخش خدمات و کشاورزی در بازه زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۰ می‌پردازد.
روش‌شناسی: در مرحله اول، اثر درآمدهای نفتی بر قیمت مسکن و درآمدهای بخش خدمات و کشاورزی بررسی شده و سپس، تأثیر این متغیرها بر افزایش جمعیت در مناطق حاشیه‌ای با استفاده از آزمون همبستگی تحلیل شده است. این پژوهش بر اساس فرضیه "بیماری هلندی" در کشورهای دارای منابع طبیعی صورت گرفته است.
یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که درآمدهای نفتی تأثیر مثبت و معنی‌داری بر قیمت مسکن و بخش خدمات دارند، اما تأثیری معنادار بر درآمد بخش کشاورزی مشاهده نمی‌شود. همچنین، در مرحله دوم تحقیق، قیمت مسکن تأثیر مثبتی بر افزایش جمعیت در مناطق مرتضی‌گرد و قیام‌دشت دارد، در حالی که کاهش درآمد بخش خدمات موجب افزایش حاشیه‌نشینی می‌شود. بخش کشاورزی نیز تأثیری بر حاشیه‌نشینی نشان نمی‌دهد.
نتیجه‌گیری: در مجموع، در بازه زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۰، با افزایش درآمدهای نفتی، میزان حاشیه‌نشینی در اطراف تهران افزایش یافته است. این یافته‌ها از فرضیه "بیماری هلندی" در مورد کالاهای غیرمبادله‌ای مانند مسکن و خدمات حمایت می‌کند، اما در مورد کالاهای مبادله‌ای مانند کشاورزی صادق نیست. بنابراین، افزایش درآمدهای نفتی از طریق افزایش قیمت مسکن و خدمات منجر به افزایش حاشیه‌نشینی در مناطق اطراف تهران شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات