بررسی مدیریت و رفتار پسماند و رابطه آن با ساختار جمعیت و سکونت در شهر ورامین

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای)

نویسندگان

1 دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی تهران

2 دانشیار و عضو هیات علمی گروه جغرافیای انسانی دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی، تهران،ایران

3 دانشگاه خوارزمی

10.22103/jusg.2026.2173

چکیده

مقدمه:
زباله‌های شهری با نرخ هشداردهنده‌ای تولید می‌شوند و اگر به درستی مدیریت نشوند تأثیرات جبران‌ناپذیری بر محیط‌زیست و سلامت انسان خواهند گذاشت. در شهر ورامین که محدوده مطالعاتی این تحقیق است روزانه ۱۸۶ تن پسماند جمع‌آوری می‌شود. هدف این مقاله ارزیابی مدیریت و رفتار پسماند شهری و دریافت این مفهوم است که آیا مدیریت و رفتار پسماند همبستگی و نیز ارتباط فضایی با ساختار جمعیت و سکونت دارد؟
روش‌شناسی:
این تحقیق توصیفی-تحلیلی با استفاده از داده‌های پیمایشی که از نمونه آماری سرپرستان خانوار با ابزار پرسشنامه گردآوری شده انجام گرفته است. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تی‌تک‌نمونه‌ای، محاسبات آماری در نرم‌افزار SPSS ، ابزارهای Interoplation-IDW و Extract Multi Variables to Point و Fuzzy Overlay در Arc GIS استفاده شده است.
یافته‌ها:
ارزیابی مدیریت و رفتار پسماند در مجموع شاخص‌ها رقم میانگین 13/3 از دامنه ارزیابی 5-1 را به‌دست داد که بیانگر سطح متوسط است. نزدیک به سه چهارم خانوارها در خصوص شاخص‌ها، رفتار میانه‌ای داشته و در طیف بسیار نامطلوب یا بسیار مطلوب درصد ناچیزی (که نزدیک به صفر است) به‌دست آمد. لبه‌های جنوبی و جنوب‌غربی شهر وضعیت نامناسب‌تری به لحاظ مدیدیت پسماند ارائه می‌دهند. همبستگی معنی‌داری میان کیفیت مدیدیت و رفتار پسماند با 7 شاخص جمعیتی-سکونتی منتخب مشاهده نگردیده و بالاترین میزان همبستگی تنها رقم 22/0+ در درصد افراد باسواد به‌دست آمد. به لحاظ توزیع فضایی، گرچه تفاوت چندان قابل توجهی در وجوه اشتراک متغیرها دیده نمی‌شود اما در هسته مرکزی شهر این اشتراک بالنسبه بیشتر است.
نتیجه‌گیری:
گرچه هم در مدیریت و هم در رفتار شهروندی کاستی‌های زیادی وجود دارد امّا در مجموع، ضعف‌ها در شاخص‌های مدیریتی بیشتر است تا شاخص‌های رفتار. از این رو ضمن توجه به آموزش‌های شهروندی، سرمایه‌گاری در روزآمد سازی ماشین‌آلات و تجهیزات و نظام مدیریت پسماند ضرورت آنی دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات