ارزیابی میزان رضایتمندی زنان از کیفیت فضاهای عمومی (نمونه موردی: شهرک گلستان سمنان)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی (کاربردی - توسعه ای)

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشجوی دکتری، دانشکده معماری و هنر ، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

چکیده

مقدمه: حضور اقشار مختلف از جمله زنان در فضاهای عمومی ، مستلزم توجه به انتظارات متفاوت آن‌ها از فضاهای همگانی در برنامه ریزی‌شهری است. لذا این پژوهش به دنبال دستیابی به شاخص‌های رضایت زنان از فضاهای عمومی در محدوده شهرک گلستان سمنان می‌باشد.
داده و روش: روش پژوهش از نوع توصیفی‌تحلیلی و هدف آن کاربردی است. جمع آوری داده‌ها بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایشی صورت گرفته و داده‌های منتج از توزیع 370 پرسشنامه با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و نرم افزارهای SPSS و AMOSمورد بررسی قرار گرفتند. ضریب الفای کرونباخ بیش‌از 0.7 محاسبه شد که نشان از پایایی پرسشنامه دارد. روایی آن نیز طبق نظرات خبرگان تأیید شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد معیار "امنیت‌وایمنی" با ضریب رگرسیونی 0.803، بیشترین تأثیر را بر شاخص رضایتمندی زنان دارند. از طرفی معیار "اجتماعی" با مقدار ضریب رگرسیونی 0.349 اثرگذاری کمتری بر شاخص یادشده دارد. در سطح زیر معیارها "دلپذیری‌وجذابیت بصری"، "پاکیزگی محیط"، "فرصت‌های سرگرمی"، "تنوع کاربران"، "نظارت همگانی"، "غنای حسی" و "دسترسی به خدمات" به ترتیب بیشترین تأثیر را بر معیارهای هفتگانه پژوهش دارند.
نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج این پژوهش بین امنیت وایمنی محیط و رضایت زنان از فضای شهری و در نتیجه حضور آنان در این فضاها بیشترین رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. بنابراین جهت ارتقای رضایتمندی زنان در محدوده مورد مطالعه، راهبردهای کلی در طرح‌ها و برنامه‌های شهری با تاکید بر افزایش ایمنی‌وامنیت اتخاذ شود. درسطح پروژه‌ها و طرح‌های موضعی نیز، بیشترین تمرکز بر پاکیزگی محیط، سرگرمی و... صورت پذیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


امجدیان، امیرمحمد؛ سالاری­پور، علی­اکبر. (1401). ارزیابی قابلیت­های رقابت پذیری شهر سنقر با تأکید بر برندسازی شهری و خلق فرصت­های سرمایه گذاری. برنامه‌ریزی و آمایش فضا، ۲۶ (۴)، ۵۶-۸۵
ایزدی، ملیحه؛ محمدی، جمال؛ طاهری، زهرا؛ شیرخانی، حسنیه. (1395). واکاوی مطلوبیت فضاهای عمومی شهری از دیدگاه زنان مطالعه موردی: منطقه 4 شهراصفهان. نشریه جغرافیا و توسعه، 14(42)، 127-144.
پاکزاد، جهانشاه. (1385). مبانی نظری و فرآیند طراحی شهری. وزارت مسکن و شهرسازی، معاونت شهرسازی و معماری، دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری.
حاجی احمدی همدانی، آذین؛ ماجدی، حمید؛ جهانشاهلو، لعلا. (1394). بررسی معیارهای تأثیرگذار بر افزایش میزان فعالیت زنان در فضاهای شهری (مطالعه موردی: محله پونک؛ (20 متری گلستان) شهر تهران). فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات شهری، 4(14)، 47-59.
دودانگه، زهره. (1397). کندوکاوی در کیفیت زندگی با تحلیل حق زنان به زندگی شهری. نشریه هفت، 4(61)، 84-93.
رحیمی پردنجانی؛ طیبه؛  محمدزاده ابراهیمی، علی. (1396).  طراحی و آزمون الگویی از پیشایندها و پیامدهای مهم خودتنظیمی در محیط کار. دست­آوردهای روانشناختی، 24(2)، 23-42
رفیعیان، مجتبی؛ تقوایی، علی اکبر؛ خادمی، مسعود؛ روجا، علی پور. (1391). بررسی تطبیقی رویکردهای سنجش کیفیت در طراحی فضاهای عمومی شهری. نشریه معماری و شهرسازی ایران، (4)، 35-43.
رفیعیان، مجتبی؛ جعفری، ساغر. (1399). سنجش رضایتمندی زنان از کیفیت فضاهای عمومی انحصاری با تأکید بر حس ایمنی (نمونه مطالعاتی: پارک بوستان مادران، شهر جدید اندیشه، تهران). پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 9(1)، 133-158.
زمانی دارانی، فاطمه؛ مقصودی، سوده. (1398). رابطۀ حضور زنان در فضای شهری با معیارهای مطلوبیت شهری با استفاده از معادلات ساختاری (مورد مطالعه شهرستان فریدن). مطالعات اجتماعی روان­شناختی زنان، 17(4)، 71-108.
زیاری، کرامت اله؛ مهدی، علی؛ مهدیان بهنمیری، معصومه. (1392). مطالعه و شناخت منابع مالی و ارائه راهکارهایی برای بهبود پایداری درآمد شهرداری‌ها؛ مورد پژوهش؛ شهرداری شهر مهاباد. مدیریت شهری، (31)، 107-124.
شاملو، شبنم؛ حبیب، فرح. (1392). تبین مفهوم شناختی معیارهای زیباشناسی در منظر شهر. هویت شهر، 7(16)، 5-14
شجاعی، دلارام؛ پرتوی، پروین. (1394). عوامل مؤثر بر ایجاد و ارتقاء اجتماع­پذیری در فضاهای عمومی با مقیاس‌های مختلف شهر تهران (نمونه موردی : فضاهای عمومی دو محله و یک ناحیه در منطقه 7 تهران). فصلنامه علمی پژوهشی هنر معماری و شهرسازی باغ نظر، 12(34)، 93-108.
شریعتی مزینانی، سعید؛ فروغ زاده، سیمین. (1396). فضاهای عمومی و امنیت زنان در شهر مشهد. پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، 6(14)، 71-90.
صرافی، مظفر؛ محمدی، علیرضا. (1394). سنجش کیفیت محیط شهری؛ (مطالعه موردی: محلات شهر برازجان). دانش شهرسازی، 1(1)، 37-53.
عباس‌زاده؛ مظفر. (1401). ارزیابی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر حضور پذیری زنان در فضاهای شهری نمونه موردی: بازار تاریخی ارومیه. پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 10(4)، 40-23.
عنایت، حلیمه؛ غفاری، داریوش. (1394). ارزیابی میزان رضایتمندی زنان از کیفیت ارائه خدمات در فضاهای عمومی گذران اوقات فراغت (مطالعه موردی: خدمات عمومی بافت‌های تاریخی شهر کرمانشاه). زن و مطالعات خانواده، 7(29)، 73-100.
قاضی زاده، سینا. (1393). تحلیل علل نیاز به تفکیک جنسیتی در فضاهای خاص شهری (نمونه موردی: پارک بهشت مادران). کنفرانس ملی معماری و منظر شهری پایدار، مشهد
قلندریان، ایمان؛ رفیعیان، مجتبی. (1398). تبیین مدل کیفیت محیط در بازآفرینی شهر ایرانی اسلامی. فصلنامه شهر ایرانی اسلامی، 9(34)،  49-58.
گلکار، کوروش. (1379). مؤلفه‌های سازنده کیفیت طراحی شهری. نشریه علمی پژوهشی صفه، (32)، 38-65.
لینچ، کوین. (1387). طرح شهر و نما و ظاهر شهر، مقالاتی در باب شهر و شهرسازی. (منوچهر مزینی، مترجم). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
محمدی مکوندی، زینب. (1397). بررسی تأثیر کیفیت فضای شهری بر میزان حضور زنان در شهر اهواز (نمونه موردی: محله کیانپارس). نشریه معماری­شناسی، 1(3)، 58-48.
محمدیارزاده، سجاد؛ شمس الهی، بهنوش. (1395). نقش فضاهای عمومی در تحقق شکوفایی شهری و توسعه پایدار. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری، 6(3)، 111-124.
محمودی، نرگس؛ الیاسی، ابراهیمی. (1399). بررسی رضایتمندی زنان از فضاهای سبز شهری (مطالعه موردی: پارک آزادگان شهر دورود). جغرافیا و روابط انسانی، 3(1)، 356-372.
مدنی پور، علی. (1379). طراحی فضای شهری، نگرشی بر فرآیند اجتماعی- مکانی. ترجمه فرهاد مرتضایی، تهران، انتشارات شرکت پردازش و برنامه­ریزی شهری، چاپ اول.
منصورماهانی، سوگل. (1394). تأثیر تعاملات اجتماعی بر معماری و فضای عمومی شهری. اولین کنفرانس سالانه پژوهش‌های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، یزد.
مویدی، محمد. (1392). تحقق پایداری اجتماعی از طریق طراحی و ایجاد فضاهای عمومی شهری سرزنده انسان محور. کنفرانس ملی معماری و شهرسازی انسانگر.
نورانی، سمیه؛ نورانی، فرید؛ پورمحمدی، محمدرضا. (1391). شهردوستدار زنان مطالعه موردی: مرکز شهراردبیل. آمایش محیط، 5(19)، 165-181.
Ammar Sharif, A. (2020). User activities and the heterogeneity of urban space: The case of Dahiyat Al Hussein park. Frontiers of Architectural Research, 9(4), 837-857.
Bigdeli Rad, V., & Bin Ngah, I. (2014). Assessment of quality of Public Urban Spaces. Science International (Lahore), 26(1), 335‐338.
Carmona, M., Heath, T., Oc, T., & Tiesdell, S. (2005). Public Places, Urban Space. Architectural Press, Elsevier
Day, K. (2000). The Ethic of Care and Women's Experiences of Public Space. Journal of Environmental Psychology, 20, 103-124.
Gottdiener, M., & Hutchison, R. (2006). the New Urban Sociology, Colorado.    
Jacobs, J. (1961). The death and life of great American cities. Vintage.
jacobs, J. (1961). The death and life of great American cities. Vintage.
Listerborn, C. (2015). Feminist struggle over urban safety and the politics of space. European Journal of Women’s Studies, 23(3), 251-264.
Marans, R.W. (2015). Quality of urban life & environmental sustainability studies: Future linkage opportunities. Habitat International, (45), 46-52.
Mehta, V. (2013). Evaluating Public Space. journal of urban design, 19(1), 53-88.
Oksan, T., & Bige Simsek, I. (2016). Fear of Crime in Public Spaces: From the View of Women Living in Cities. Procedia Engineering, 161 (3), 2011 – 2018
Praliya, S., & Garg, P. (2019). Public space quality evaluation: prerequisite for public space management. The Journal of Public Space, 4(1), 93-126.
Reyes-Riveros, R., Altamirano, A., De La Barrera, F., Rozas-Vásquez, D., Vieli, L., & Meli, P. (2021). Linking public urban green spaces and human well-being: A systematic review. Urban Forestry & Urban Greening, 61, 127105.
Seif-Al-Dini, F. (2002). Dictionary of Urban and regional Planning. Shiraz University, 2th Edition, Shiraz. 
Sen Seyhan, A., Vural, T. (2016). The Evalution of Space Quality in Outdoor Open. European Journal of Sustainable Development, 5(3), pp 27-38. 
Wilkinson, T. (2012). Social Theory in Modern Age. Moscow: Locaro Press.
Wojnaroska, A. (2016). Model for assessment of public space quality in town centers. European Spatial Research and Policy, 23(1), 81-109.
Zekavat, K., & Sadat Dehghan, Y. (2016). Dimension To Develop Quality In Public Realm and A Management Model For Creation Of Places. Arman Shahr Scientific Research Journal, (17), 215-224.