دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Urban Decayed Texture Resilience of Bandar Abbas Against Natural Disasters Using GIS and Multi-Criteria Decision-Making Methods تاب آوری بافت فرسوده شهری بندرعباس در برابر بلایای طبیعی با استفاده از GIS و روش های تصمیم گیری چندمعیاره 5337 10.22103/jusg.2026.2184 FA مجتبی سلیمی عضو هئیت علمی پژوهشی دانشگاه هرمزگان 0009-0003-3789-7798 Journal Article 2025 07 07 Objective: Urban resilience has recently become one of the most important concerns in city Materials and Methods: First, a spatial and geographic information system (GIS) database was developed, identifying five main criteria including socio-economic, physical-structural, accessibility, physical, and ecological factors along with 29 related sub-criteria. The Analytical Network Process (ANP) method was used for weighting and valuing the criteria and sub-criteria, based on data collected through Delphi questionnaires distributed among experts in environmental and crisis management fields. Subsequently, spatial layers of each sub-criterion were prepared in ArcGIS, and fuzzy operators and fuzzy overlay techniques were applied to generate final resilience maps.Results: The analysis revealed that the ecological criterion, with a weight of 0.256, has the greatest impact on the resilience of Bandar Abbas. This was followed by socio-economic (0.236), physical (0.194), accessibility (0.171), and physical-structural (0.141) criteria. Among the sub-criteria, distance from polluted sites, access to medical centers, flood risk, functional zones, and access to fire stations played the most significant roles in enhancing resilience. Conclusion: The results of this study can serve as a basis for integrated planning and management to improve the resilience of the urban decayed texture in Bandar Abbas and other coastal cities in the country.ObjectiveUrban resilience has become a critical concern in recent years, especially for coastal cities. This study aims to develop a comprehensive model to assess and enhance the resilience of the urban decayed texture of Bandar Abbas against natural disasters.Materials and Methods مقدمه: تاب‌آوری شهری در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مدیریت شهرها به‌ویژه در مناطق ساحلی تبدیل شده است. شهر بندرعباس، به‌عنوان مرکز استان هرمزگان و یکی از مهم‌ترین شهرهای ساحلی ایران، به دلیل رشد سریع جمعیت، توسعه نامتوازن شهری و قرارگیری در معرض بحران‌های محیط‌زیستی، نیازمند ارزیابی دقیق تاب‌آوری بافت فرسوده خود در برابر بلایای طبیعی است.روش‌شناسی: در این پژوهش، با هدف ارائه الگویی جامع برای سنجش و ارتقای تاب‌آوری شهر بندرعباس، ابتدا پایگاه اطلاعات مکانی و فضایی با استفاده از داده‌های GIS تهیه و پنج معیار اصلی شامل معیارهای اجتماعی-اقتصادی، کالبدی-ساختاری، دسترسی‌ها، فیزیکی و اکولوژیکی و ۲۹ زیرمعیار مرتبط تعیین شد. برای وزن‌دهی و ارزش‌گذاری معیارها و زیرمعیارها از روش تحلیل شبکه (ANP) و جمع‌آوری داده‌ها از طریق پرسشنامه دلفی میان خبرگان حوزه محیط‌زیست و مدیریت بحران بهره گرفته شد. سپس لایه‌های اطلاعاتی هر زیرمعیار در محیط ArcGIS تهیه و با استفاده از عملگرهای فازی و روی‌هم‌گذاری فازی، نقشه‌های نهایی تاب‌آوری تولید گردید.یافته‌ها: تحلیل نتایج نشان داد که معیار اکولوژیکی با وزن 0.256 بیشترین تأثیر را در تاب‌آوری شهر بندرعباس دارد و به‌ترتیب معیارهای اجتماعی-اقتصادی (0.236)، فیزیکی (0.194)، دسترسی‌ها (0.171) و کالبدی-ساختاری (0.141) در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. در میان زیرمعیارها نیز فاصله از نقاط آلوده، دسترسی به مراکز درمانی، ریسک سیلاب، منطقه عملکردی و دسترسی به ایستگاه آتش‌نشانی بیشترین نقش را در افزایش تاب‌آوری ایفا کردند.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که ارزیابی چندبُعدی تاب‌آوری شهری با رویکرد تلفیقی داده‌های مکانی و تحلیل‌های چندمعیاره، می‌تواند تصویر دقیقی از وضعیت آسیب‌پذیری و ظرفیت‌های مقاومتی بافت فرسوده شهر بندرعباس ارائه دهد.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Foresight and Identification of Livability Scenarios for Informal Settlements (Case Study: Kerman City) آینده نگاری و شناسایی سناریوهای زیست‌پذیری سکونتگاه‌های غیررسمی (مطالعه موردی: شهر کرمان) 5345 10.22103/jusg.2026.2185 FA َشهرزاد معینی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0008-9941-468X حسین حاتمی نژاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-6896-7141 ُسعید زنگنه شهرکی گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0003-1307-436X Journal Article 2025 10 14 Introduction: Rapid urbanization and the proliferation of informal settlements have led to challenges such as inadequate infrastructure, unemployment, and social vulnerability in developing cities, including Kerman, Iran.Data and Method: This study employs a foresight approach to assess the current state and potential livability scenarios of informal settlements in Kerman. Using a descriptive-analytical method, livability factors and variables were identified through a review of relevant literature and expert consultations. By applying the MICMAC method and Scenario Wizard software, four key drivers—namely infrastructure development, integrated management, private sector participation, and waste management—were identified from 20 factors. Based on these drivers, four scenarios (optimistic, likely optimistic, likely pessimistic, and pessimistic) were developed.Results: Findings indicate that these settlements face multiple challenges across physical-spatial, economic, socio-cultural, environmental, and institutional dimensions. The comprehensive plan’s incentive and restrictive policies can contribute to achieving a sustainable and identity-driven city.Conclusion: This study enriches the theoretical framework of foresight in the context of informal settlements and provides a practical roadmap for urban policy-making, though it highlights limitations such as geographical focus and the need for longitudinal research. مقدمه: رشد سریع شهرنشینی و افزایش سکونتگاه‌های غیررسمی، چالش‌هایی نظیر کمبود زیرساخت‌ها، بیکاری و آسیب‌پذیری اجتماعی را در شهرهای در حال توسعه از جمله کرمان به دنبال داشته است. این پژوهش با رویکرد آینده‌پژوهی، به ارزیابی وضعیت موجود و سناریوهای احتمالی زیست‌پذیری سکونتگاه‌های غیررسمی این شهر پرداخته استداده و روش: روش تحقیق توصیفی – تحلیلی است که با مطالعه منابع و اسناد مرتبط و همچنین استفاده از نظر کارشناسان و متخصصان عوامل و متغیرهای زیست‌پذیری سکونتگاه غیررسمی شناسایی شدند. با استفاده از روش تحلیل MICMAC و نرم‌افزار Scenario Wizard، از بین 20 عامل، چهار پیشران‌ کلیدی؛ توسعه زیرساخت‌ها، مدیریت یکپارچه، مشارکت بخش خصوصی و مدیریت بازیافت شناسایی و با استفاده از این عوامل کلیدی، چهار سناریوی خوش‌بینانه، محتمل خوش‌بینانه، محتمل بدبینانه و بدبینانه تدوین گردید.یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که این مناطق با چالش‌های متعددی در ابعاد کالبدی، اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و نهادی روبرو هستند و سیاست‌های تشویقی و محدودکننده طرح جامع می‌توانند به تحقق شهر پایدار و هویت‌مند کمک کنند.نتیجه‌گیری: این مطالعه چارچوب نظری آینده‌پژوهی را در زمینه سکونتگاه‌های غیررسمی غنی کرده و نقشه راهی عملی برای سیاست‌گذاری شهری ارائه می‌دهد، هرچند محدودیت‌هایی مانند تمرکز جغرافیایی و نیاز به تحقیقات طولی را برجسته می‌سازد.کلیدواژه‌ها: آینده‌نگاری، شناسایی سناریو، زیست‌پذیری، سکونتگاه غیررسمی، کرمان.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Analysis and evaluation of the perception of Ilam city residents on the role of identity-forming factors in urban design تحلیل و ارزیابی ادراک ساکنین شهر ایلام از نقش عوامل هویت بخش در طراحی شهری 5346 10.22103/jusg.2026.2186 FA محمد سلاورزی زاده دانشگاه ایلام 0000-0002-5484-6437 فرزانه علی اولاد گروه مهندسی معماری و شهر سازی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Journal Article 2025 08 30 The purpose of this study is to evaluate the perceptions of Ilam city residents about the role of identity-forming factors in urban design.so, important components including artificial, natural, socio-cultural, physical, and historical factors were considered. The model was developed using the structural equation modeling (SEM) technique with the partial least squares (PLS) approach in Smart Pls software. Also, the path coefficients of the five identity-forming factors (natural, artificial, social and cultural, physical, and historical factors) relative to perceptual factors were 0.821. The correlation between the artifact factors and the residents' perceptions was 0.832, which was significant considering the t value of 5.39. The correlation between social and cultural factors and residents' perceptions was 0.751 and the t-value was 4.84. Also, natural factors had the least significant relationship with the perception factors of Ilam city residents. In general, the t-coefficient obtained for all relationships was greater than 1.96, which indicates the significance of the relationships. Considering that the GOF values for the research model were obtained as 0.687, it can be said that the model in question had a strong fit regarding the perceptions of Ilam residents regarding the identity-giving factors in urban design. The overall results indicate that all five components (natural, artificial, socio-cultural, physical, historical) have a positive but unequal effect on residents' perception of identity-giving factors. In such a way that the items of artificial factors, socio-cultural factors, physical factors, historical factors, and natural factors had the greatest effect on the residents' perception variable, respectively. هویت شهری، هویت جمعی است که با تبلور عینی در فیزیک و محتوای شهر معنادار می‌شود و به واسطه تداعی خاطرات عمومی شهروندان و تعلق خاطر، شهرنشینان را به سوی شهروند شدن هدایت می‌کند. از طرف دیگر اهمیت طراحی شهری به واسطه نقش آن در زیباسازی، هویت‌بخشی و روان‌سازی روند زندگی در محیط شهری به عنوان وجه پراهمیت از محیط‌زیست انسان مورد توجه می‌باشد. هدف پژوهش حاضر تحلیل و ارزیابی ادراک ساکنین شهر ایلام از نقش عوامل هویت‌بخش در طراحی شهری است. برای این منظور با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته مؤلفه-های مهم شامل: عوامل مصنوع، طبیعی، فرهنگی-اجتماعی، کالبدی و تاریخی در نظر گرفته شد. نرمال بودن توزیع داده‌ها با استفاده از آزمون آماری کولموگوف-اسمیرنوف در نرم‌افزار SPSS بررسی گردید. تحلیل داده‌ها از طریق همبستگی و الگویابی معادلات ساختاری (SEM) با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) در نرم‌افزار Smart Pls انجام گرفته است. نتایج ارتباط بین متغیرهای تأثیرگذار بر ادراک ساکنین شهر ایلام و عوامل هویت‌بخش در طراحی شهری بدین صورت بوده است که ارتباط بین عوامل مصنوع با ادارک ساکنین به میزان 832/0 بوده که با توجه به مقدار t برابر با 39/5 این ارتباط معنی‌دار است. ارتباط بین عوامل اجتماعی و فرهنگی با ادارک ساکنین به میزان 751/0و مقدار t به میزان 84/4 بدست آمده است. همچنبن عوامل طبیعی کمترین ارتباط و معنی‌داری را با عوامل ادارک ساکنین شهر ایلام داشته‌اند. به طوریکه ضریب مسیر و مقدار t آن به ترتیب برابر با 637/0 و 37/2 بوده است.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Explaining the Principles and Indicators of an Ideal City from the Perspective of Shiraz’s Citizens (Case Study: Districts 6 & 7) تبیین و تحلیل اصول و معیارهای شهر آرمانی از دیدگاه شهروندان شیرازی (مطالعۀ موردی: مناطق 6 و 7) 5367 10.22103/jusg.2026.2187 FA معصومه محمدی گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز مجتبی آراسته گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز 0000-0002-0081-6494 مریم روستا گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز Journal Article 2025 09 17 The concept of an ideal city has been proposed by philosophers as a desirable model for improving the quality of life. The aim of study is to explain the principles and criteria of an ideal city from the perspective of Shirazi citizens in two regions (6 as an affluent and 7 as an impoverished regions) based on a bottom-up planning model.The research methodology is based on mixed method. In the first step, qualitative themes collected in regions 6 and 7 and the theoretical structure was designed by Maxqda software. Subsequently, the indicators extracted through questionnaires were examined and the confirmatory factor analysis was carried out by LISREL software.The findings show that the ideal city from the perspective of citizens includes physical, socio-cultural, economic, mental-psychological, political, transportation, and environmental dimensions; so in Region 6, socio-cultural, mental-psychological, and transportation criteria account for the largest share of citizens' perception of the ideal city; while in Region 7, economic, socio-cultural, and environmental dimensions are more prominent in realizing the ideal city in the minds of the citizens.The results emphasize the finding that the difference in the criteria of an ideal city from the perspective of citizens of the two regions of Shiraz depends on the deficiencies that are evident in the personal lives and public spaces of the residents. while citizens living in region 6 have an ideal idea of social freedom, the perception of citizens living in region 7 of an ideal city is the existence of a job-generating economy مقدمه: در طول تاریخ، مفهوم شهر آرمانی از سوی فیلسوفان به عنوان الگویی مطلوب برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان مطرح شده است. هدف این پژوهش تبیین اصول و معیارهای شهر آرمانی از منظر شهروندان شیرازی در دو منطقه برخوردار (منطقه 6) و کم‌برخودار (منطقه 7) بر اساس الگوی برنامه‌ریزی از پایین به بالا است. داده و روش: روش تحقیق این پژوهش ترکیبی است. در گام اول، مضامین کیفی در مناطق 6 و 7 جمع‌آوری و با بهره‌گیری از نرم‌افزار Maxqda سازه نظری این پژوهش ترسیم گردید. در ادامه شاخص‌های استخراج شده از طریق پرسشنامه‌ها مورد بررسی قرار گرفته و فرایند تحلیل عاملی تأییدی با نرم‌افزار LISREL انجام شد. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهدکه شهر آرمانی از دیدگاه شهروندان شامل ابعاد کالبدی، اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی، ذهنی-روانی، سیاسی، حمل‌ونقل و زیست‌محیطی است؛ بطوریکه در منطقه۶ (منطقه برخوردار) معیارهای اجتماعی-فرهنگی، ذهنی-روانی و حمل‌‌و‌نقل بیشترین سهم تصور شهروندان از شهر آرمانی را به خود اختصاص داده است؛ در حالیکه در منطقه ۷ (منطقه کم-برخوردار) ابعاد اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و زیست محیطی برجسته‌تر بوده و به عنوان معیارهای مهم در تحقق شهر آرمانی در ذهن شهروندان این منطقه اهمیت دارد. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش بر این یافته مهم تاکید دارد که تفاوت معیارهای شهر آرمانی از منظر شهروندان دو منطقه شهر شیراز وابسته به کمبودها یا نبودهایی است که در زندگی شخصی و فضاهای عمومی ساکنین این مناطق مشهود است. به عبارت دیگر در حالیکه شهروند ساکن در منطقه 6 تصور ایده‌آلی از آزادی اجتماعی و تنوع تفریحات دارند، ادراک شهروند ساکن در منطقه 7 از یک شهر آرمانی، ارزانی کالاها و وجود یک اقتصاد پویا و اشتغال‌زا است. این یافته‌ها می‌تواند به عنوان راهنمایی برای برنامه‌ریزان شهری باشد که فرایند تهیه طرح‌های توسعه شهری را نه بر مبنای ضوابط پیشنهادی مراجع بالادست، بلکه بر اساس شرایط زمینه‌ای و جغرافیای اجتماعی شهرها تنظیم کنند.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Analysis and evaluation of historical textures based on urban regeneration (Case study: Area 3 of the historical texture of Kerman city) تحلیل و ارزیابی بافت های تاریخی با تکیه بر بازآفرینی شهری ( مطالعه موردی: حوزه ۳ بافت تاریخی شهر کرمان) 5597 10.22103/JUSG.2026.2188 FA علی اصغر عبدالهی دانشکده ادبیات، گروه جغرافیا، دانشگاه شهید باهنر 0009-0005-5557-3548 مسلم قاسمی یزد- دانشگاه یزد 0009-0008-7805-5323 Journal Article 2025 07 09 Historical textures, as the cultural heritage and identity of each city, play an important role in the urban regeneration process. Therefore, paying attention to historical textures from different aspects and analyzing and examining them based on the urban regeneration approach in the form of the existing situation and providing functional solutions in the proposed situation can greatly help improve the performance of such textures in the city.Inpresent goal of analyzing and evaluating the historical context of Area 3 based on the urban regeneration approach, a descriptive-analytical research method has been used. Therefore, in order to collect information related to the historical context in the form of examining the current situation and evaluating solutions and suggestions derived from the strategic analysis - questionnaire, the required data and information have been collected through document and library review, Therefore, the information obtained has been examined using the QGIS information system in the form of effective regeneration indicators in the current situation, and using the strategic technique Qspm, effective strategies and suggested solutions for the regeneration of the area have been extracted. The research findings show that the 3 historical fabric areas of Kerman city have various weaknesses, strengths, opportunities, and threats, which, given the high potential that this area has in the city, This indicates that Area 3 of the historical fabric of Kerman city has the potential to benefit from regeneration, and given its position in Kerman city, urban regeneration indicators and components can be implemented in it بافت‌های تاریخی به عنوان میراث فرهنگی و هویتی هر شهر، نقش مهمی در فرآیند بازآفرینی شهری ایفا می‌کنند. از اینرو توجه به بافت های تاریخی از جنبه های مختلف و تحلیل و بررسی آن ها بر مبنای رویکرد بازآفرینی شهری در قالب وضعیت موجود و ارائه راهکارهای عملکردی در وضعیت پیشنهادی می تواند به بهبود عملکرد اینگونه از بافت ها در شهر کمک شایانی کند.در راستای هدف حاضر مبنی بر تحلیل و ارزیابی بافت تاریخی حوزه 3 مبتنی بر رویکرد بازآفرینی شهری از روش تحقیق توصیفی - تحلیلی استفاده شده است. از اینرو در راستای جمع آوری اطلاعات مربوط به بافت تاریخی در قالب بررسی وضع موجود و ارزیابی راهکارها و پیشنهادات برگرفته از تحلیل راهبردی – پرسشنامه ای، داده ها و اطلاعات مورد نیاز از طریق بررسی اسنادی و کتابخانه ای، پرسش نامه ( از دیدگاه 50 نفر از مسئولان و ساکنین محدوده ) گردآوری شده است. از اینرو اطلاعات به دست آمده با استفاده از سیستم اطلاعات QGIS درقالب شاخص های موثر بازآفرینی در وضع موجود مورد بررسی قرار گرفته و با استفاده از تکنیک استراتژیکی Qspm راهبرد و راهکارهای پیشنهادی موثر بازآفرینی محدوده استخراج گردیده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که حوزه 3 بافت تاریخی شهر کرمان، نقاط ضعف و قوت و فرصت و تهدید متنوعی وجود دارد که با توجه به پتانسیل بالایی که این حوزه در شهر دارد می تواند با توسل به قوت و فرصت های خود، ضعف و تهدیدها را کاهش داده و در راستای بهبود عملکرد و تقویت روحیه بازآفرینی شهری قدم بردارد. نشان‌دهندۀ این است که حوزه 3 بافت تاریخی شهر کرمان قابلیت برخورداری از مزایای بازآفرینی را داشته و با توجه به جایگاهی که در شهر کرمان دارد می توان شاخص ها و مولفه های بازافرینی شهری را در آن پیاده سازی کرد.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Analyzing the Future Spatial Distribution of Urban Poverty in Tabriz by Identifying Key Driving Factors تحلیل توزیع فضایی آینده فقر شهری تبریز با شناسایی عوامل کلیدی پیشران 5387 10.22103/JUSG.2026.2189 FA مسعود حق لسان استادیار، گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایران. 0000-0001-9826-0086 Journal Article 2025 10 08 Introduction: Urban poverty, as one of the most complex challenges of contemporary urban systems, especially in developing metropolises of Iran, requires forward-looking and strategic analysis. This research aims to assess the future of urban poverty in Tabriz based on the analysis of key factors and structural trends.Data and Method: This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of data collection method. The research framework is futures research and key factor analysis. The required data was collected through library and field studies and questionnaires using the Delphi method.Mic Mac software was used to analyze the data and identify key factors.Results: Governance institutional factors with a score of 401 have a greater impact on the future spatial distribution of urban poverty in Tabriz. In contrast, environmental factors with a score of 238 show the least impact. Spatial physical factors with a score of 377 have also experienced the highest level of impact.distribution of resources, the city will be exposed to deepening spatial inequalities.Conclusion: The results of the research show that reducing urban poverty in Tabriz requires reforming institutional structures, improving urban governance, strengthening spatial justice in the distribution of services and opportunities, and increasing social resilience in underserved neighborhoods. Strategic planning based on foresight can prevent the spread of urban poverty by identifying effective intervention points and pave the way for sustainable urban development in Tabriz. مقدمه: فقر شهری به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های سیستم‌های شهری معاصر، به‌ویژه در کلان‌شهرهای درحال‌توسعۀ ایران، نیازمند تحلیل آینده‌نگر و راهبردی است. این پژوهش باهدف ارزیابی آینده فقر شهری در تبریز بر اساس تحلیل عوامل کلیدی و روندهای ساختاری انجام‌شده است.داده و روش: این تحقیق ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش گردآوری داده‌ها، توصیفی-تحلیلی است. چارچوب پژوهش، آینده‌پژوهی و تحلیل عوامل کلیدی است. داده‌های موردنیاز از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی پرسشنامه با روش دلفی گردآوری شد. جامعۀ آماری متشکل از 30 نفر از صاحب‌نظران و متخصصان حوزۀ برنامه‌ریزی شهری، اقتصاد شهری و علوم اجتماعی بودند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و شناسایی عوامل کلیدی از نرم‌افزار میک مک استفاده شد.یافته‌ها: بر اساس یافته‌ها تحلیل‌ها منجر به شناسایی 35 عامل کلیدی تأثیرگذار بر آیندۀ فقر شهری در تبریز شد. عوامل نهادی حاکمیتی با عدد 401 تأثیر بیشتری بر توزیع فضایی آینده فقر شهری در تبریز دارد. در مقابل، عوامل زیست‌محیطی با عدد 238 کمترین تأثیرگذاری را نشان می‌دهد. همچنین عوامل کالبدی فضایی با عدد 377 بیشترین میزان تأثیرپذیری را تجربه کرده است. یافته‌ها بیانگر آن است که آیندۀ فقر شهری در تبریز بیش از هر چیز درگرو سیاست‌ها و تصمیم‌های نهادی است و بدون عزم جدی برای بهبود حکمروایی و توزیع عادلانۀ منابع، شهر در معرض تعمیق نابرابری‌های فضایی قرار خواهد گرفت.نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که کاهش فقر شهری در تبریز مستلزم اصلاح ساختارهای نهادی، ارتقای حکمروایی شهری، تقویت عدالت فضایی در توزیع خدمات و فرصت‌ها و افزایش تاب‌آوری اجتماعی در محلات کم برخوردار است. برنامه‌ریزی راهبردی مبتنی بر آینده‌نگری می‌تواند با شناسایی نقاط مداخله مؤثر، از گسترش فقر شهری جلوگیری کرده و زمینه‌ساز توسعه پایدار شهری در تبریز شود.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Study of Environmental-Physical Factors Affecting Women's Social Security Feeling بررسی عوامل محیطی-کالبدی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی زنان (مطالعۀ موردی: مناطق حاشیه‌نشین اردبیل) 5395 10.22103/JUSG.2026.2190 FA طاها عشایری استادیار و عضو هیئت‌علمی گروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی 0000-0001-8210-8899 Journal Article 2025 11 21 Introduction: the peri-urban areas of Ardabil suffer from physical disorder, weakened social monitoring and social capital, inadequate infrastructure, and residential instability—conditions that critically threaten women's security. Accordingly, this study aims to examine the influence of environmental-physical factors on women's sense of social security through survey and questionnaire methods.Data and Method: This applied research adopts a quantitative approach with a descriptive-correlational design. The statistical population comprises all women aged 18 and above residing in Ardabil's peri-urban zones in 2025. A sample of 384 participants was determined using Cochran's formula and selected via multi-stage cluster sampling. Data were collected through a researcher-developed questionnaire and analyzed using SPSS software with Pearson correlation and multiple linear regression tests. Instrument validity and reliability were confirmed through CVR/CVI indices and Cronbach's alpha (0.89), respectively.Results: Results revealed that negative past experiences (β = -0.341), environmental attachment (β = 0.302), local monitoring (β = 0.224), environmental social capital (β = 0.198), civic-environmental disorder (β = -0.185), and residential instability (β = -0.157) significantly influenced women's sense of social security in Ardabil's peri-urban areas. Collectively, these independent variables explained 47% of the variance in social security according to the regression model.Conclusion: The presence"eyes on the street" and local social capital networks enhances perceived security, whereas visual disorder and high residential turnover diminish it. Women's security emerges from the complex interplay of physical-environmental factors. Effective urban policies must therefore simultaneously strengthen environmental attachment, reduce visible disorder, stabilize residential patterns, and reconstruct social-civic capital within these marginalized neighborhoods مقدمه: مناطق حاشیه‌نشین اردبیل با بی‌نظمی کالبدی، زوال نظارت‌های اجتماعی و سرمایه اجتماعی، ناکافی بودن زیرساخت‌ها و ناپایداری سکونتی مواجه‌اند که امنیت زنان را تهدید می‌کند. بر این اساس هدف اصلی تحقیق مطالعه عوامل محیطی-کالبدی بر احساس امنیت اجتماعی زنان به روش پیمایش و نظرسنجی است.داده و روش: روش پژوهش از نوع کاربردی، با رویکرد کمّی و روش توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری شامل تمامی زنان ۱۸ سال به بالای ساکن مناطق حاشیه‌نشین شهر اردبیل در سال ۱۴۰۴ هست که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه ۳۸۴ نفر تعیین و به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای توزیع شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌های همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندمتغیره تحلیل و درنهایت روایی و پایایی ابزار پژوهش به ترتیب با شاخص‌های CVR/CVI و آلفای کرونباخ (۰.۸۹) تأیید شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که تجربیات منفی گذشته (بتا=341/0-)؛ تعلق محیطی(بتا=302/0)؛ نظارت‌های محلی(بتا=224/0)؛ سرمایه اجتماعی محیطی(بتا=198/0)؛ بی‌نظمی مدنی-محیطی(بتا=185/0-)؛ و ناپایداری سکونتی (بتا=157/0-) بر احساس امنیت اجتماعی زنان مناطق حاشیه‌نشین اردبیل تأثیر معنی‌داری داشته و درمجموع متغیرهای مستقل فوق طبق مدل رگرسیون ۴۷ درصد از واریانس امنیت اجتماعی را تبیین و پیش‌بینی نموده‌اند.نتیجه‌گیری: وجود "چشم‌های خیابان" و شبکه‌های سرمایه اجتماعی محلی، حس امنیت را تقویت می‌کند، درحالی‌که بی‌نظمی ظاهری و تحرک بالای جمعیت، آن را تضعیف می‌نماید.امنیت زنان حاصلی از تعامل پیچیده عوامل کالبدی-محیطی است. سیاست‌های مؤثر باید هم‌زمان بر تقویت تعلق محیطی، کاهش بی‌نظمی ظاهری، تثبیت سکونت و بازسازی سرمایه اجتماعی-مدنی متمرکز باشند.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Evaluating Social Cohesion in Inefficient Urban Fabrics: A Case Study of Islam Abad Neighborhood, Bandar Abbas" ارزیابی همبستگی اجتماعی در بافت‌های ناکارآمد شهری (مطالعه موردی: محله اسلام‌آباد، بندرعباس) 5443 10.22103/JUSG.2026.2191 FA مهسا شعله دانشیار بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز 0000-0001-7559-4614 نگار زارعی پرنی دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه شیراز، Journal Article 2025 08 03 Objective: Social cohesion can act as a catalyst for social development and contribute to the reduction of negative social phenomena such as conflict and violence. The decline of social cohesion in inefficient urban fabrics can lead to serious challenges, turning these areas into potential threats to public health and sustainable urban development. Accordingly, the objective of this study is to identify and explain the key dimensions influencing the enhancement of social cohesion in the Eslamabad neighborhood of Bandar Abbas, recognized as an inefficient urban area.Materials and Methods: This study is survey-based and follows a descriptive-analytical approach with an applied objective. Data were collected through fieldwork using a researcher-designed questionnaire. The statistical population includes all residents aged 15 and above in the Islam Abad neighborhood of Bandar Abbas. The sample size, consisting of 150 individuals, was determined using Cochran’s formula and selected through random sampling.Results: The Cronbach's alpha coefficient of the questionnaire used in this study was above 0.70%, indicating acceptable reliability. The results revealed that moral dimensions, with a Spearman correlation coefficient of 0.549, and behavioral dimensions, with a coefficient of 0.582, significantly influence the level of social cohesion in deteriorated urban fabricsConclusion: This indicates that social cohesion in the Islam Abad neighborhood of Bandar Abbas is associated with various factors such as shared interests, social identity, social satisfaction, social relationships, and social order and control. These factors can contribute to strengthening human connections within local communities. مقدمه: همبستگی اجتماعی می‌تواند به مثابه کاتالیزوری برای توسعه اجتماعی عمل کند و باعث کاهش اثرات اجتماعی منفی ‌شود. کاهش همبستگی اجتماعی می‌تواند باعث مخاطراتی در بافت‌های ناکارآمد شود و آن را به نقاطی تهدیدکننده برای سلامت و توسعه پایدار شهری تبدیل کند. از این رو هدف این پژوهش، تبیین ابعاد موثر بر ارتقای همبستگی اجتماعی در محله اسلام‌آباد بندرعباس به عنوان یک بافت ناکارآمد شهری است.روش‌شناسی: این پژوهش از نوع پیمایشی و با رویکردی توصیفی- تحلیلی با هدف کابردی تنظیم و اطلاعات به صورت میدانی و با استفاده از پرسشنامۀ محقق‌ساخته به دست آمده است. جامعه آمار این پژوهش، کلیه ساکنان 15 سال به بالای محله اسلام آباد بندرعباس بودند. حجم نمونه تحقیق 150 نفری از طریق فرمول کوکران محاسبه و انتخاب شد، همچنین نمونه‌گیری به شیوه تصادفی انجام شده است.یافته‌ها: مقدار آلفای کرونباخ پرسش‌نامه این تحقیق بیش از 70% بود. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد ابعاد اخلاقی با ضریب اسپیرمن 549/0و ابعاد رفتاری با ضریب اسپیرمن 582/0 بر میزان همبستگی اجتماعی در بافت‌های ناکارآمد شهری تاثیر‌گذار است.نتیجه‌گیری: نشان‌دهنده این است که، همبستگی اجتماعی در محله اسلام‌آباد بندرعباس با عوامل متعددی نظیر منافع مشترک، هویت اجتماعی، رضایت اجتماعی، روابط اجتماعی و نظم و کنترل اجتماعی ارتباط دارند و می‌توانند به تقویت ارتباطات انسانی در جوامع محلی کمک ‌کنند.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Explaining the optimal livability model for Afghan immigrants in Mashhad تبیین الگوی بهینۀ زیست‌پذیری مهاجران افغانستانی شهر مشهد 5445 10.22103/JUSG.2026.2192 FA محمدحسین سرایی استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0009-0008-7805-5323 غلامرضا ابراهیمی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2026 01 30 Introduction: The aim of this study was to explain the optimal livability model for Afghan migrants in Mashhad. Livability is defined as the quality and conditions that make a place or environment suitable and desirable for human life.Data and Method: This study employed a mixed-methods approach (qualitative-quantitative). In the qualitative phase, data were collected from 24 experts in Afghan migration affairs using qualitative content analysis and interviews. The validity of the instrument was confirmed through the CVR index, and its reliability was verified using Cohen's Kappa coefficient. In the quantitative phase, data were collected from 384 Afghan migrants in Mashhad using a questionnaire. The validity of the questionnaire was confirmed via construct validity, and its reliability was calculated with Cronbach's alpha (0.85).Results: The results revealed that livability for Afghan migrants can be explained through a model comprising key components such as environmental quality, public transportation, adequate housing, urban infrastructure, safety and security, healthcare services, education, employment and economic opportunities, social support and public participation, culture and recreation, and a sense of identity and belonging.Conclusion: Despite the serious attention of the authorities, Afghan refugees need more attention in some aspects of livability. This is possible through self-help and empowerment. One of the innovative aspects of this research is the provision of a comprehensive model for assessing the livability of refugees and its application in urban policy-making. This research can help better plan for the settlement and integration of immigrants in cities. مقدمه: این پژوهش با هدف تبیین الگوی بهینه زیست‌پذیری مهاجران افغانستانی در مشهد انجام شد. زیست‌پذیری به شرایطی اشاره دارد که یک محیط را برای زندگی مناسب می‌سازد. این مفهوم در جوامع مختلف متفاوت است و برای مهاجران خارجی، به‌ویژه با پیشینه‌های فرهنگی و جغرافیایی متفاوت، چالش‌برانگیزتر است. داده و روش: روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) بود. در بخش کیفی، داده‌ها از 24 خبره با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و مصاحبه جمع‌آوری شد. روایی ابزار با شاخص CVR و پایایی با ضریب کاپای کوهن تأیید گردید. در بخش کمی، 384 پرسشنامه از مهاجران افغانستانی در مشهد تکمیل شد که روایی سازه و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (0.85) سنجیده شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد زیست‌پذیری مهاجران در قالب الگویی با مؤلفه‌های کلیدی زیر تعریف می‌شود: کیفیت محیط زیست، حمل‌ونقل عمومی، مسکن مناسب، زیرساخت‌های شهری، ایمنی و امنیت، خدمات بهداشتی و درمانی، آموزش و پرورش، فرصت‌های شغلی و اقتصادی، حمایت اجتماعی و مشارکت عمومی، فرهنگ و تفریحات، و هویت و حس تعلق به مکان. برای بهبود زیست‌پذیری مهاجران، ارتقای زیرساخت‌ها، ارائه خدمات حمایتی، و تقویت حس تعلق مکانی ضروری است. نتیجه‌گیری: مهاجران افغانستانی علیرغم توجه جدی مسئولین در ابعادی از زیست پذیری نیاز به توجه بیشتری دارند. این مهم با خودیاری و توانمند سازی آنها امکان پذیر است. از جنبه‌های نوآورانه این تحقیق، ارائه الگوی جامع برای ارزیابی زیست‌پذیری مهاجران و کاربرد آن در سیاست‌گذاری‌های شهری است. این پژوهش می‌تواند به برنامه‌ریزی بهتر برای اسکان و ادغام مهاجران در شهرها کمک کند.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Empowerment of Women Employed in Tourism Businesses in Kerman City: A Transition from Passivity to Agency توانمندسازی زنان شاغل در کسب وکارهای گردشگری شهر کرمان با رویکرد عبور از کنش پذیری به کنش گری 5471 10.22103/JUSG.2026.2193 FA فرزانه حقیقت قهفرخی استادیار، دانشکده گردشگری، مجتمع آموزش عالی بم، کرمان، ایران. 0000-0001-9714-7559 امیرعباس نجفی پور استادیار، دانشکده گردشگری، مجتمع آموزش عالی بم، کرمان، ایران. 0000-0001-5656-4743 محمدحسین فروزانفر استادیار، دانشکده گردشگری، مجتمع آموزش عالی بم، کرمان، ایران. 0000-0002-5058-9680 فاطمه پوریان دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت گردشگری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، ساری، ایران. 0009-0000-5748-9722 Journal Article 2025 10 21 Introduction: This study aims to explain the process of occupational identity construction, coping strategies, and the dimensions of sustainable empowerment among women working in tourism businesses in the city of Kerman, with the goal of revealing the gap between the formal discourse of empowerment and field realities.Data and Method: The research was conducted using a qualitative approach and an ethnographic method. Data were collected through 20 in-depth semi-structured interviews with women active in tourism businesses in Kerman. Participants were selected through purposive sampling with maximum variation, and data collection continued until theoretical saturation was reached. The data were analyzed using Attride-Stirling’s thematic network technique. The validity and reliability of the data were ensured through participant validation, triangulation, and peer review.Results: Three overarching themes emerged: structural and cultural challenges, coping strategies, and dimensions of sustainable empowerment. The challenges are mainly manifested in patriarchal norms, post-COVID economic instability, and institutional constraints, which limit women's individual and collective agency. Meanwhile, women employ creative strategies such as redefining their occupational identity (transitioning from housewives to tourism entrepreneurs), building informal networks, and utilizing digital technologies to maintain and expand their roles in the tourism value chain. The outcome of these processes is the formation of three dimensions of empowerment: economic, psychological, and social. However, political empowerment remains weak and marginal due to institutional gaps.Conclusion: Women working in tourism businesses in Kerman have moved from a position of passivity to active agency, forming a model of “conditional empowerment.” This model suggests that achieving sustainable empowerment requires institutional reforms, improved access to financial resources, and strengthening women’s formal participation in tourism decision-making processes. مقدمه: این پژوهش باهدف تبیین فرایند برساخت هویت شغلی، استراتژی‌های مقابله‌ای و ابعاد پایداری توانمندسازی در میان زنان شاغل در کسب‌وکارهای گردشگری شهر کرمان انجام شده است تا شکاف میان گفتمان رسمی توانمندسازی و واقعیت‌های میدانی را نشان دهد.داده و روش: پژوهش با رویکرد کیفی و روش مردم‌نگاری انجام شده است. داده‌ها از طریق ۲۰ مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختاریافته با زنان فعال در کسب‌وکارهای گردشگری شهر کرمان، نمونه‌گیری هدفمند و حداکثر تنوع تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری و با تکنیک شبکه‌های مفهومی اتراید – استرلینگ تحلیل شدند. روایی و اعتبار داده‌ها نیز از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، سه‌سویه‌سازی و بررسی همتایان تأمین گردید.یافته‌ها: چالش‌های ساختاری و فرهنگی، استراتژی‌های مقابله‌ای و ابعاد توانمندسازی پایدار سه مضمون فراگیر به‌دست‌آمده هستند. چالش‌ها عمدتاً در قالب هنجارهای مردسالارانه، ناپایداری اقتصادی پساکرونایی و محدودیت‌های نهادی بروزیافته و دامنه کنشگری فردی و جمعی زنان را محدود می‌سازد. این در حالی است که زنان با بازتعریف هویت شغلی (گذار از زن خانه‌دار به کارآفرین گردشگری)، شبکه‌سازی غیررسمی و بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال، استراتژی‌های خلاقانه‌ای برای حفظ و گسترش نقش خود در زنجیره گردشگری به کار می‌گیرند. برآیند این فرایندها شکل‌گیری سه بعد توانمندسازی اقتصادی، روانی و اجتماعی است. بعد سیاسی توانمندسازی به دلیل خلأهای نهادی همچنان ضعیف و در حاشیه باقی‌مانده است.نتیجه‌گیری: زنان شاغل در کسب‌وکارهای گردشگری شهر کرمان از موقعیت «کنش‌پذیر» به «کنش‌گر» حرکت کرده و الگوی «توانمندسازی مشروط» را شکل داده‌اند. الگویی که تحقق توانمندسازی پایدار در آن مستلزم اصلاح رویه‌های نهادی، دسترسی بیشتر به منابع مالی و تقویت حضور رسمی زنان در فرایندهای تصمیم‌گیری گردشگری است.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Analysis of the Factors Inhibiting the Realization of the Sponge City in Order to Increase Urban Resilience Against Floods (Case Study: Ahvaz City) تحلیل عوامل بازدارندۀ تحقق شهر اسفنجی در راستای افزایش تاب‌آوری شهری در برابر سیلاب (مطالعۀ موردی: شهر اهواز) 201 224 5791 10.22103/JUSG.2026.2194 FA سیدجعفر حجازی عضو هیئت علمی گروه معماری، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Journal Article 2026 04 20 Introduction: In recent years, Ahvaz has become one of the most critical cities in Iran in terms of surface water management, especially flooding. In this context, the sponge city approach can be a vital strategy to deal with water stress and urban flooding in Ahvaz. However, the implementation of this approach in the specific context of Ahvaz faces multiple obstacles. Therefore, the main goal of this research is to identify and analyze the local and structural obstacles of Ahvaz on the path to transition to a sponge city.Data and Method: The present study was conducted using a mixed method (qualitative-quantitative); first, the initial obstacles were identified through interviews with urban, water, and crisis management experts in Ahvaz, and then they were weighted and prioritized using the multi-criteria decision-making method (SIWEC). The statistical population included professors, managers, and local experts in the field of flood and resilience who were selected through purposeful and judgmental sampling.Results: The research findings show that achieving a “sponge city” and increasing Ahvaz’s resilience to flooding requires solving two main challenges before any technical or administrative measures can be taken: climate problems and legal gaps. Environmental and legal barriers have the greatest weight, followed by issues such as mixing of runoff with sewage, high groundwater levels, and deterioration of the drainage network. In contrast, technical and managerial barriers have the least deterrent. Conclusion: The findings show that the flood crisis in Ahvaz is an ecological-institutional challenge; meaning that until the natural bed is improved and a legal infrastructure is created, technical and administrative knowledge will not be effective, so the first priority should be focused on hydrological localization and the development of legal regulations. مقدمه: شهر اهواز، در سال‌های اخیر به یکی از بحرانی‌ترین ‌شهرهای ایران در زمینه مدیریت آب‌های سطحی به ویژه سیلاب تبدیل شده است. در این زمینه رویکرد شهر اسفنجی می‌تواند راهبردی حیاتی برای مقابله با تنش آبی و سیلاب‌های شهری در اهواز باشد. با این حال، اجرای این رویکرد در بافت خاص این شهر با موانع چندجانبه‌ای روبروست. بنابراین، هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تحلیل موانع بومی و ساختاری شهر اهواز در مسیر گذار به شهر اسفنجی است.داده و روش: پژوهش حاضر با روش ترکیبی (کیفی-کمی) انجام شده است؛ به این صورت که ابتدا موانع اولیه از طریق مصاحبه با خبرگان مدیریت شهری، آب و بحران در اهواز شناسایی و سپس با روش تصمیم‌گیری چندمعیاره (SIWEC) وزن‌دهی و اولویت‌بندی شدند. جامعه آماری شامل اساتید، مدیران و متخصصان بومی حوزه سیلاب و تاب‌آوری بوده که با نمونه‌گیری هدفمند و قضاوتی انتخاب شده‌اند.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تحقق «شهر اسفنجی» و افزایش تاب‌آوری اهواز در برابر سیلاب، پیش از هر اقدام فنی یا اداری، نیازمند حل دو چالش اصلی است: مشکلات اقلیمی و خلأهای قانونی. موانع زیست‌محیطی و حقوقی بیشترین وزن را دارند و پس از آن‌ها، مسائلی مانند اختلاط رواناب با فاضلاب، سطح بالای آب زیرزمینی و فرسودگی شبکه زهکشی قرار می‌گیرند. در مقابل، موانع فنی و مدیریتی کمترین تأثیر بازدارنده را دارند.نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که بحران سیلاب در اهواز یک چالش اکولوژیک-نهادی است؛ به این معنا که تا بستر طبیعی اصلاح نگردد و زیربنای قانونی ایجاد نشود، دانش فنی و اداری کارساز نخواهد بود، لذا اولویت اول باید بر بومی‌سازی هیدرولوژیک و تدوین آیین‌نامه‌های حقوقی متمرکز شود. https://jusg.uk.ac.ir/article_5791_05b0afd266cc205432b8dad3f3413c28.pdf

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Analyzing spatial the spatial relationship between environmental justice indicators and social classes in the city of Karaj تحلیل رابطه فضایی میان شاخصهای عدالت محیط زیستی و اقشار اجتماعی در شهر کرج 5598 10.22103/JUSG.2026.2195 FA حبیب اله فصیحی دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی تهران 0000-0002-0672-0944 مائده بهبودی چونو دانشگاه خوارزمی فرزانه ساسانپور دانشگاه خوارزمی 0000-0001-6204-7806 Journal Article 2025 10 11 Introduction: The excessive growth of urbanization and unbalanced physical development have revealed spatial and environmental inequalities in Karaj, such that some social groups living in certain parts of the city bear the greatest environmental burden and have the least access to environmental benefits. The aim of this article is to analyze the spatial distribution of environmental justice indicators in relation to the residence of social groups in the city of Karaj.Data and Method: This is a descriptive-analytical research based on statistical and spatial data that obtained from official sources such as Karaj Municipality, Iranian Statistical Center, and Environmental Protection Agency. The independent variable includes three components of green coverage lands, number of days with clean air per year, and environmental health indicators (including sweepers, garbage bins, and waste trucks and recycling booths). The dependent variable, namely social classes which is introduced as “housing credit index” is calculated by multiplying "housing price" by "residential per capita". The data processed in the GIS using Interpolation tool of IDW and Geographical Weighted Regression method.Results: The findings indicate that there is a strong positive correlation (up to 0.92) between social classes and environmental indicators. Northern and affluent areas (such as Azimiyeh and Jahanshahr) enjoy more green space, clean air, and health services, while southern and marginal areas (such as Kianmehr and Hesarak) are in a state of environmental deprivation.. Conclusion: The spatial مقدمه: رشد بی‌رویه شهرنشینی و توسعه نامتوازن کالبدی، نابرابری‌های فضایی و محیطی را در کرج را پدیدار ساخته به‌گونه‌ای است که برخی از اقشار اجتماعی که در بخش‌های مشخصی از شهر سکونت دارند، بیشترین بار محیطی را متحمّل شده و کمترین دسترسی به موهبت‌های محیطی دارند. هدف این مقاله واکاوی توزیع فضایی شاخص‌های عدالت محیط‌زیستی در ارتباط با سکونت اقشار اجتماعی در شهر کرج است. داده و روش: روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و مبتنی بر داده‌های آماری و مکانی حاصل‌شده از منابع رسمی مانند شهرداری کرج، مرکز آمار ایران و سازمان محیط زیست است. متغیر مستقل شامل سه مؤلفة پوشش سبز، تعداد روزهای با هوای پاک در سال و شاخص‌های بهداشت محیطی (رفتگران، مخازن پسماند، خودروهای حامل پسماند و غرفه‌های بازیافت) است. متغیر وابسته یعنی اقشار اجتماعی نیز در قالب شاخص اعتبار مسکن که حاصل‌ضرب قیمت مسکن در سرانه مسکونی است، معرفی شده است. داده‌ها با استفاده از نقاط متناظر با مرکز هندسی محلات، در محیط GIS پردازش شدند. برای تجزیه‌و‌تحلیل از ابزارهای تحلیل فضایی و نیز از روش‌های رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی استفاده شده است.یافته‌ها: نشان‌دهندۀ آن است که همبستگی مثبت و قوی (تا 92/0) میان موقعیت اجتماعی و شاخص‌های محیطی وجود دارد. مناطق شمالی و مرفه‌نشین (مانند عظیمیه و جهانشهر) از فضای سبز، هوای پاک و خدمات بهداشتی بیشتری برخوردارند، در حالی که مناطق جنوبی و حاشیه‌ای (مانند کیانمهر و حصارک) در وضعیت محرومیت محیطی قرار دارند.نتیجه‌گیری: دوگانگی فضایی در بافت شهری کرج که به‌صورت تعداد محدود محلات برنامه‌ریزی شده در برابر تعداد زیاد محلات خودرو از اسکان غیررسمی مهاجران اقشار کم‌درآمد است به‌نحو روشنی در توزیع فضایی موهبت‌ها و عوارض محیطی نیز نمایان گردیده و باز توزیع منابع و بازآفرینی در بافت شهری را الزامی ساخته است.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Analysis of Geopolitical Drivers of Iran's Port Cities Using a Scenario Planning Approach تحلیل پیشران های ژئوپلیتیکی شهرهای بندری ایران با رویکرد سناریونویسی 5599 10.22103/JUSG.2026.2196 FA آرش قربانی سپهر پژوهشگر پسادکتری دانشگاه خوارزمی 0000-0002-5783-2874 افشین متقی عضو هیات علمی گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0000-0002-4406-3236 Journal Article 2026 05 16 Introduction: Iran's port cities, due to their strategic maritime and transit position, play a key role in the country's economic and geopolitical development. However, the future of these cities is influenced by multiple drivers that have not yet been systematically identified. The aim of this research is to identify the geopolitical drivers affecting the future of Iran's port cities and to provide prescriptive strategies based on scenario planning.Data and Method: The present research is applied-exploratory in nature and was conducted using a mixed-method (quantitative-qualitative) approach. Data were collected through interviews with ten elites and experts in political geography, urban planning, and economics. Structural analysis software MICMAC and scenario planning software ScenarioWizard.Results: Five key drivers were identified as the most influential variables: (1) creating incentives for investors, (2) development of maritime-economic tourism, (3) centrality of global companies and brands, (4) diversified business, and (5) a dynamic central workforce and acceptance of migrant populations. Based on the combination of these drivers' states, eight scenarios were developed into three groups: 'Economic Prosperity' (favorable), 'Government Inefficiency' (static), and 'Comprehensive Sanctions' (critical). Investment was identified as the most critical leverage point.Conclusion: Achieving a favorable future for Iran's port cities requires adopting aggressive strategies in attracting investment, developing maritime tourism, smartening ports, economic diplomacy, and integrating urban-port management. In the absence of these measures, the continuation of the current situation or intensification of sanctions will reduce competitiveness and gradually eliminate Iran from the geopolitical network of global ports over the next decade. مقدمه: شهرهای بندری ایران به دلیل موقعیت راهبردی دریایی و ترانزیتی، نقش کلیدی در توسعه اقتصادی و ژئوپلیتیکی کشور دارند. با این حال، آینده این شهرها تحت تأثیر پیشران‌های متعددی قرار دارد که تاکنون به طور سیستماتیک شناسایی نشده است. هدف این پژوهش، شناسایی پیشران‌های ژئوپلیتیکی مؤثر بر آینده شهرهای بندری ایران و ارائه راهبردهای تجویزی مبتنی بر سناریونویسی است.داده و روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی-اکتشافی و با رویکرد آمیخته (کمی-کیفی) انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه با ۱0 نفر از نخبگان و صاحبنظران حوزه جغرافیای سیاسی، شهرسازی و اقتصاد جمع‌آوری گردید. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای تحلیل ساختاری MICMAC و سناریونویسی ScenarioWizard استفاده شد.یافته‌ها: پنج پیشران کلیدی به عنوان مهم‌ترین متغیرهای تأثیرگذار شناسایی گردید: (۱) ایجاد انگیزه در سرمایه‌گذاران، (۲) توسعه گردشگری دریایی-اقتصادی، (۳) مرکزیت شرکت‌ها و برندهای جهانی، (۴) کسب‌وکار متنوع، و (۵) نیروی پویای مرکزی و پذیرش جمعیت‌های مهاجر. بر اساس ترکیب حالت‌های این پیشران‌ها، هشت سناریو در سه گروه «شکوفایی اقتصادی» (مطلوب)، «ناکارآمدی دولت» (ایستا) و «تحریم‌های همه‌جانبه» (بحرانی) تدوین گردید. سرمایه‌گذاری به عنوان بحرانی‌ترین نقطه اهرمی شناسایی شد.نتیجه‌گیری: تحقق آینده مطلوب شهرهای بندری ایران مستلزم اتخاذ راهبردهای تهاجمی در جذب سرمایه، توسعه گردشگری دریایی، هوشمندسازی بنادر، دیپلماسی اقتصادی و یکپارچه‌سازی مدیریت شهری-بندری است. در غیاب این اقدامات، تداوم وضع موجود یا تشدید تحریم‌ها منجر به کاهش رقابت‌پذیری و حذف تدریجی ایران از شبکه ژئوپلیتیکی بنادر جهانی در یک دهة آینده خواهد شد.

دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 13 2 2026 09 23 Assessment of Urban Quality of Life Indicators in Deteriorated Urban Fabric (Case Study: Oshnavieh City) ارزیابی شاخص‌های کیفیت زندگی شهری در بافت فرسوده شهری (مورد پژوهی: شهر اشنویه) 5624 10.22103/JUSG.2026.2197 FA رباب حسین زاده گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-6933-2703 پروین کریم مکرم کارشناسی ارشد، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2026 01 27 Objective: Today, with the rapid expansion of urbanization and the growing population of cities, increased attention is being directed toward deteriorated urban fabrics, which some scholars refer to as the “hidden wealth” of cities. The aim of this study is to assess the quality-of-life indicators in the deteriorated urban areas of Oshnavieh.Materials and Methods: The research method is descriptive–analytical. Data were collected through library research, while field surveys and questionnaires were used to examine the existing conditions of deteriorated neighborhoods in Oshnavieh. The reliability of the questionnaire, measured using Cronbach’s alpha, was 0.702, indicating an acceptable level of reliability.Using Cochran’s formula, a sample size of 375 participants was determined and distributed randomly and proportionally among residents of deteriorated neighborhoods (Districts 1, 4, and 5). The collected data were analyzed using T-test..Results: The findings of the study showed that the security and economic indicators were higher among the residents of the dilapidated urban fabric of Oshnavieh, but people were not very satisfied with the other indicators overall, so that the most dissatisfaction was related to the physical and environmental dimensions.Conclusion: The results show that the quality of life in Oshnavieh has an asymmetrical pattern; the physical and environmental dimensions are in a poor state, and the economic and security dimensions are in a favorable state. This indicates the need to prioritize physical interventions, environmental management, health improvement, and socio-economic empowerment. مقدمه: امروزه با توجه به رشد شتابان شهرنشینی و افزایش فزاینده جمعیت شهرها، توجه به بافت‌های فرسوده که از سوی برخی متفکران از آن‌ها به عنوان ثروت پنهان شهرها یاد شده است، اهمیتی دو چندان یافته است. هدف این پژوهش ارزیابی شاخص‌های کیفیت زندگی در بافت‌های فرسوده شهر اشنویه می‌باشد.روش‌شناسی: روش تحلیل از نوع توصیفی– تحلیلی است. برای گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای و جهت بررسی وضعیت موجود محلات بافت فرسوده شهر اشنویه از روش میدانی و ابزار پرسشنامه استفاده گردیده است. پایایی تحقیق با استفاده از آلفای کرونباخ 702/0 تعیین گردید که مقدار قابل قبولی است. بر اساس فرمول کوکران حجم نمونه 375 نفر تعیین گردید که با روش تصادفی در بین ساکنان بافت فرسوده(محلات 1، 4 و 5) به صورت طبقه بندی شده توزیع و نتایج با استفاده از با استفاده از آزمون T-test مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان داد که شاخص امنیت و شاخص اقتصادی به نسبت سایر ابعاد، در بین ساکنین بافت فرسوده شهر اشنویه در سطح بالاتری قرار داشته ولی مردم از سایر شاخص ها در مجموع رضایت چندانی نداشته به طوری که بیشترین نارضایتی مربوط به بعد کالبدی و زیست‌محیطی می‌شود.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد کیفیت زندگی در اشنویه دارای الگوی نامتقارن است؛ ابعاد کالبدی و محیطزیستی در وضعیت ضعیف، و ابعاد اقتصادی و امنیتی در وضعیت مطلوب قرار دارند. این امر نشاندهنده ضرورت اولویت‌دهی به مداخلات کالبدی، مدیریت زیست‌محیطی، بهبود سلامت و توانمندسازی اقتصادی- اجتماعی است.