دانشگاه شهید باهنر کرمان جغرافیای اجتماعی شهری 2645-7784 12 1 2025 03 21 Analysis of the Components Affecting the Sociability of Urban Spaces (Case Study: Haj Rais Alley, Bushehr) تحلیل وضعیت مؤلفه‌های مؤثر بر اجتماع‌پذیری فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: کوچۀ حاج ‌رئیس، بوشهر) 61 82 4773 10.22103/jusg.2025.2145 FA احسان حیدرزاده استادیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران. احمدرضا خواجه دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران. ایران. 0009-0009-2326-5857 مهرشاد هدایتی دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران. ایران. 0009-0009-2326-5857 مریم ابراهیمی دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، فارس. ایران. 0009-0009-2326-5857 Journal Article 2024 04 26 Introduction: The presence or absence of people in public spaces and territories as a representation of human behavior will lead to the emergence of signs of participation. Accordingly, the current study aimed to extract and identify the components affecting the sociability of public spaces; analyze and explain the correlations among them, validate the proposed model; and finally, evaluate the sociability performance of the case under study according to the components approved by the experts.Data and Method: The current study was applied in purpose and descriptive-analytical in nature. A quantitative method was used to analyze the data. To survey the theoretical literature and identify and extract the components influencing the sociability of urban spaces, a review of primary sources was conducted. The field research involved distributing questionnaires, while the model testing employed the binomial test in SPSS and confirmatory factor analysis (CFA) using LISREL. The statistical population of the study consisted of the entire population of Bushehr, Iran, totaling 252,000 people. Using Cochran's formula, the sample size was estimated to be 150 individuals. Participants were selected using purposive sampling from among those with a perception of Haj Rais Alley experienced over time.Results: The statistical indicators showed that the proposed model fit closely with the data and, as anticipated, the physical, activity-social, and perceptual-semantic components explained the concept of sociability. Besides, each indicator could effectively measure these components.Conclusion: Among the components affecting the sociability of Haj Rais Alley, access and connectivity, visibility, sociable furniture, active land uses, the space’s capability to attract different age groups, and flexibility were regarded as unfavorable from the point of view of the visitors. Furthermore, recommendations were provided to improve the status of these undesirable components. مقدمه: حضور یا عدم حضور انسان‌ها در فضاها و قلمرو‌های عمومی به ­عنوان بازنمای رفتار انسان منجر به ظهور نشانه‌هایی از مشارکت خواهد بود. لذا هدف از پژوهش حاضر، استخراج و شناسایی مؤلفه‌های مؤثـر بـر اجتماع‌پذیری فضاهای عمومی؛ تحلیـل و تبییـن همبسـتگی روابط میان آن‌ها، تأیید مدل پیشنهادی و در نهایت نیز ارزیابی عملکرد اجتماع‌پذیری مورد مطالعه به تفکیک مؤلفه‌های تایید شده توسط خبرگان است.داده و روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی تحلیلی و از روش کمی جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شده است. به ­منظور گردآوری ادبیات نظری، شناسایی و استخراج مؤلفه‌های مؤثر بر اجتماع‌پذیری فضاهای شهری از مرور منابع دست اول استفاده شده است. بخش میدانی با استفاده از پرسش ­نامه و آزمون مدل به روش آزمون دو جمله‌ای در نرم‌افزار SPSS و تحلیل عاملی تأییدی در نرم‌افزار Lisrel انجام شده است.جامعۀ آماری این پژوهش کل جمعیت شهر بوشهر؛ 252 هزار نفر و نمونۀ آماری با استفاده از فرمول کوکران برابر با 150 نفر است. روش نمونه‌گیری هدفمند بوده است و شهروندانی انتخاب شده‌اند که تجربۀ ادراک کوچه حاج رئیس را در طول زمان داشته‌اند.یافته‌ها: شاخص‌های آماری به وضوح نشان می‌دهد که مدل پیشنهادی به­ خوبی با داده‌ها هماهنگ شده است و همان ­طور که پیش‌بینی می‌شد مؤلفه‌های کالبدی، فعالیتی_اجتماعی و ادراکی_معنایی، تبیین ­کننده مفهوم اجتماع‌پذیری هستند و همچنین هر یک از شاخص‌های نامبرده قادر به سنجش این مؤلفه‌ها هستند.نتیجه‌گیری: از میان مجموع مؤلفه‌های مؤثر بر اجتماع‌پذیری کوچۀ حاج رئیس، مؤلفه‌های دسترسی و ارتباطات، روئیت‌پذیری، مبلمان اجتماع‌پذیر، کاربری‌های فعال، عملکرد فضا در جذب گروه‌های مختلف سنی و در نهایت انعطاف‌پذیری، از دیدگاه مراجعه‌کنندگان در وضعیت نامطلوبی قرار دارند. در انتها نیز به ­منظور تغییر وضعیت مؤلفه‌های نامطلوب پیشنهاداتی ارائه شده است. https://jusg.uk.ac.ir/article_4773_3eae62bba9ddf64f69d49dc48e2dd214.pdf